دست در دستی که در غدیر بالا می‌رود...

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، نگاهی به واقعه تاریخی و آنچه در دل غدیر خم درحجه الوداع پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم روی داد همه گویای این واقعه عظیم است. 

ماجرای غدیر چنین بود که در روز شنبه، چهار یا پنج روز مانده به آخر ذی القعده سال 10 هجری قمری، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم غسل کردند و همراه با 120 هزار نفر از مسلمانان از مدینه خارج شدند.

در این سفر حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا سلام الله علیها، ام هانی خواهر امیرالمومنین علیه السلام، فاطمه بنت حمزه، ام سلمه و سایر همسران پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از جمله عایشه و حفصه حضور داشتند.

امیر مومنان علیه السلام هم از یمن با عده ای همسفر کاروان حج شدند.

اما روز هجدهم ذی الحجه سال دهم هجری قمری فرارسید؛ کاروان در بازگشت از حجه الوداع هستند؛ سه روز است که کاروان صد و بیست هزار نفری حاجیان در غدیر خم به دستور پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم توقف کرده اند.

اوایل روز 18 ذی الحجه جبرییل بر پیامبر نازل شد و آیه 67 سوره مائده را که شامل تبلیغ ولایت مولی الموحدین امیرالمومنین علیه السلام و در امان بودن آن حضرت از شر منافقان بود را نازل کرد : یَا أَیُّهَا الرَّ‌سُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّ‌بِّکَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِ‌سَالَتَهُ وَاللَّـهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّـهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِ‌ینَ. ای پیامبر تبلیغ کن به مردم آن امری را که درباره علی علیه السلام از جانب خدا بر تو فرستاده شده و اگر این کار را انجام ندهی، رسالت الهی را تبلیغ نکرده ای! و خداوند تو را از شر مردم حفظ می کند خداوند کافران را هدایت نمی کند.

هنگام ظهر، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بعد از نماز جماعت، بالای منبر که زیر دو درخت کهن سال بود، (توسط سلمان و ابوذر و مقداد و عمار ساخته شده بود) رفتند و امیر مومنان علیه السلام را بر فراز منبر یک پله پایین تر قرار دادند. در حالی که عده ای از منافقان مقابل منبر بودند. بعد از بیان کلمات گوهر بار خویش در توحید و صفات کمال حق تعالی و بیان قسمت عمده ای از احکام حلال و حرام دین خدا، گذشته عرب، زندگی و عقاید آنان، زحماتی را که آن حضرت کشیده اند بیان داشتند. سپس فرمودند: میان قرآن و اهل بیت علیهم السلام اتصال ناگسستنی است و از یکدیگر جدا نمی شوند تا روز قیامت کنار حوض کوثر بر من وارد شوند.

سپس قسمتی از فضایل و مناقب امیر مومنان علیه السلام را بیان فرمودند و درباره امامت و ولایت آن حضرت و اولادشان تا حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه شریف چند بار تاکید کردند.

آن گاه آیه نازل شده را بیان کردند و سپس فرمودند: ای مردم در تبلیغ آن چه خداوند بر من نازل کرده کوتاهی نکردم و من سبب نزول این آیه را بیان می کنم.

جبرییل دو بار بر من نازل شد و از جانب خداوند به من امر کرد در این مکان به هر سفید و سیاهی از هر قبیله ای اعلام کنم که علی بن ابی طالب علیه السلام وصی، جانشین و امام بعد از من است.

او بعد از خدا و رسولش ولی و صاحب شما و اولی بر همه شما از خود شما است. در این باره خداوند بر من آیه ای نازل کرده است: إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّـهُ وَرَ‌سُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَهُمْ رَ‌اکِعُونَ. سپس فرمودند: من از جبرییل خواستم که از خداوند بخواهد که مرا از تبلیغ این امر معذور بدارد، چون به کمی مومنان و زیادی منافقان و استهزا کنندگان به اسلام آگاهم. 

آن گاه فرمودند: اوست که هدایت به حق می کند و عمل به آن می فرماید. او را فضیلت دهید که خدا او را فضیلت داده و او را قبول کنید که خداوند او را منصوب نموده است. ای مردم او امام از طرف خداست. منکر ولایت او آمرزیده نخواهد شد و توبه اش قبول نمی شود.

در این هنگام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: الست اولی بکم من انفسکم؟ همه گفتند: اللهم بلی. فرمود: هذا علی اخی و وصیی، من کنت مولاه فهذا علی مولاه و هو علی بن ابی طالب علیه السلام: هر کس که من مولا و صاحب اختیار او هستم، این علی مولا و صاحب اختیار او ست، بار الها دوست بدار هر کس او را دوست بدارد و دشمن بدار هر کس او را دشمن بدارد. کلماتی دیگر نیز برای تاکید فرمان الهی و اقرار مردم بیان نمودند. سپس فرمودند: خبر غدیر را حاضران به غایبان و پدران به فرزندان تا روز قیامت برسانند. 

عبارت معروف «هر آن‌کس که من مولای او هستم، پس علی مولای اوست» قسمتی از خطابه بلند غدیر است که پیامبر عظیم الشان اسلام در این روز قرائت فرمودند. 

اولین منبع تاریخی که به این کتاب اشاره می کند یعقوبی مورخ شیعه در نیمه دوم قرن سوم هجری است و اولین آثار ادبی قابل تاریخ گذاری، مجموعه اشعاری از نویسندگان شیعه در قرن دوم هجری است. از حدود قرن دوم هجری واقعه غدیر خم به عنوان دلیل نویسندگان شیعه برای اثبات برحقی علی بر جانشینی محمد (ص) آمده است.

عید گرفتن غدیر، تنها نه به عنوان «روزى تاریخى‏»، بلکه به عنوان یک‏ «عید اسلامى‏» مطرح است. عید بودن آن نیز، مراسم و سنت هاى خاصی ‏را می ‏طلبد و نه تنها باید آن را عید دانست، بلکه باید آن را عید گرفت و به شادمانى پرداخت و به عنوان تعظیم شعائر دینى، آن‏را بزرگ داشت و برشکوه آن افزود، تا ارزش‌هاى نهفته در این روزعظیم، همواره زنده بماند و سیره معصومین(علیهم السلام) احیا شود. 

همه این ویژگی ها براى این روز بزرگ، موقعیتى والا و ارزشمند پدید آورد، آنچنان که رسول خدا(ص)و ائمه هدى و مومنانى که پیروآنان بودند، از موقعیت این روز شادمان بودند.

مقصود ما از«عیدگرفتن‏» این روز نیز همین است. خود حضرت رسول نیز به این‏ نکته اشاره و تصریح فرموده است، از جمله در روایتى که ‏می ‏فرمایند: «روز غدیرخم، برترین اعیاد امت من است، روزى است که خداى ‏متعال مرا فرمان داد تا برادرم على‏ بن ابى ‏طالب را به عنوان‏ پرچمى هدایتگر براى امتم تعیین کنم که پس از من به وسیله اوراهنمایى شوند، و آن، روزى است که خداوند در آن روز، دین راکامل ساخت و نعمت را بر امتم به کمال و تمام رساند و اسلام رابه عنوان دین، برایشان پسندید.» 

ب نابراین غدیرخم بزرگترین عید خدا، روز گشایش، خشنودی پروردگار، زبونی شیطان و مشعل فروزان دین است که در فضیلت و انجام اعمال شب و روز این عید مبارک سفارش شده است.

روز هجدهم، روز عید غدیر و 'عیدالله الاکبر و عید آل محمد علیهم السلام' نامش در آسمان روز عهد معهود است و نامش در زمین روز میثاق ماخوذ و جمع مشهود است  و وصیت کرد رسول خدا(ص) امیرالمومنین(ع) را که این روز را عید گرداند و هر پیغمبری وصی خود را وصیت می کرد که این روز را عید گردانند و در حدیث ابن 'ابی نصر بزنطی' است از حضرت رضا(ع) که فرمود ای پسر ابی نصر هر کجا که باشی سعی کن که روز غدیر نزد قبر مطهر حضرت امیرالمومنین(ع) حاضر شوی به درستی که خدا در این روز می آمرزد از هر مرد مومن و زن مومنه گناه شصت ساله ایشان را و در این روز آزاد می کند از آتش جهنم دو برابر آنچه آزاد کرده است در ماه رمضان و شب قدر و شب فطر و یک درهم که در این روز به برادران مومن بدهی برابر است با هزار درهم که در اوقات دیگر بدهی و احسان کن در این روز به برادران مومن خود و شادگردان هر مرد مومن و زن مومنه را به خدا قسم که اگر مردم فضیلت این روز را بدانند چنانکه باید هر آینه هر روز ده مرتبه ملائکه با ایشان مصافحه کنند و بالجمله تعظیم این روز شریف لازم و اعمال آن چند چیز است اول روزه که کفاره شصت سال گناه است و در خبریست که برابر است با روزه عمر دنیا و معادل است با صد حج و صد عمره، دویم غسل، سیم زیارت حضرت امیرالمومنین(ع) و سزاوار است که انسان هر کجا باشد سعی کند خود را به قبر مطهر آن حضرت برساند و از برای آن جناب در این روز سه زیارت مخصوصه نقل شده که یکی از آنها زیارت معروفه به 'امین الله' است که از نزدیک و دور خوانده می شود و آن از زیارات جامعه مطلقه است نیز و در باب زیارات بیاید، چهارم بخواند تعویذی را که سید در اقبال از حضرت رسول خدا(ص) روایت کرده، پنجم دو رکعت نماز کند و به سجده رود و صد مرتبه شکر خدا کند پس سر از سجده بردارد و دعایی که در مفاتیح الجنان آمده است را بخواند.

پس باز به سجده رود و صد مرتبه 'الحمدالله' و صد مرتبه 'شکرالله' بگوید و روایت شده که هر که این عمل را بجا آورد ثواب کسی داشته باشد که در روز عید غدیر نزد حضرت رسول خدا (ص) حاضر شده باشد و با آن حضرت بیعت کرده باشد بر ولایت الخبر و بهتر آنکه این نماز را نزدیک به زوال گذارد که حضرت رسول(ص) در آن ساعت امیرالمومنین(ع) را در غدیر خم به امامت و خلافت برای مردم نصب فرمود و در رکعت اول قدر و در دویم توحید بخواند.

ششم، غسل کند و دو رکعت نماز کند پیش از زوال به نیم ساعت در هر رکعت حمد یک مرتبه و قل هو الله احد ده مرتبه و آیه الکرسی ده مرتبه و انا انزلناه ده مرتبه بخواند که مقابل صد هزار حج و صد هزار عمره و باعث برآوردن خداوند کریم است حوائج دنیا و آخرت او را به آسانی و عافیت و مخفی نماند که در اقبال در ذکر این نماز سوره قدر مقدم بر آیه الکرسی ذکر شده و علامه مجلسی در زادالمعاد متابعت اقبال نموده و قدر را مقدم داشته است و بهتر آنکه بعد از این نماز این دعا را بخواند 'ربنا اننا سمعنا منادیا.'

هفتم: بخواند دعای ندبه را،

هشتم: بخواند دعایی را که سید بن طاوس از شیخ مفید نقل کرده است (متن کامل این دعا در مفاتیح الجنان  آمده است) 

و نهم آن که چون مومنی را ببیند این تهنیت را بگوید:

اَلْحَمْدُ لِلّه الذی جعل نامِنَ الْمُتَمَسِّکینَ بِوِلایَةِ اَمیرِ الْمُؤْمِنینَ وَالاْئِمَّةِ عَلَیْهِمُ