سفر روحاني به هند با طعم اقتصادي

 حسن روحاني به دعوت «نارندرا مودي » نخست وزير هند براي يک ديدار رسمي سه روزه پنج شنبه راهي هند شد. اينکه هيأتي از فعالان اقتصادي، رئيس جمهور کشورمان را در سفر به دهلي‌نو همراهي مي‌کنند، گوياي آن است که روحاني در اولين سفر خود به هند در کسوت رئيس‌ جمهوري، اهداف اقتصادي را سرلوحه برنامه‌ها و اولويت‌هاي کاري خود قرار داده و اين امر موجب شده سفر روحاني به هند بيشتر رنگ و طعم اقتصادي به خود گيرد.
حالا با گذشت يک سال و ۸ ماه از سفر «ناراندرا مودي»، نخست‌وزير هند به ايران، انتظار مي‌رود سفر روحاني به دهلي نو فرصتي دوباره براي دو کشور براي بررسي گسترش روابط اقتصادي از جمله پروژه بندر چابهار فراهم کند. در همين حال بر اساس برخي گزارش‌ها در اين سفر، ايران تلاش خواهد کرد تا دهلي‌نو را به سرمايه‌گذاري به خصوص در بخش نفت و گاز و صنايع پتروشيمي کشورمان ترغيب کند. از اين‌رو سفر روحاني به هند را به يک معنا بايستي سفري با هدف جذب سرمايه‌گذاري‌هاي هند در ايران ارزيابي کرد. در اين باره به نوشته خبرگزاري رويترز، ايران اميدوار است که هند ميلياردها دلار براي توسعه صنعتي و‌ ساخت کارخانجات پتروشيمي و‌ راه آهن در ايران در کنار ساخت و تکميل بندر چابهار سرمايه‌گذاري کند.
البته دهلي‌نو هم چندان بي‌ميل نيست که مناسبات اقتصادي خود را با تهران توسعه بخشد. پيش‌تر، نخست وزير هند که خردادماه سال گذشته پس از ۱۴ سال به ايران آمد در صفحه توييتر خود جداي از تعريف و تمجيد از تاريخ و تمدن ايران ‌زمين، ابراز اميدواري کرده بود که همکاري‌هاي اقتصادي دو کشور تقويت شود.
در اين مسير، بندر اقيانوسي چابهار به‌عنوان کليد ارتباطي «شرق و غرب» و «شمال و جنوب» در کانون توجهات قرار گرفته. تمايل و اشتياق هند براي تقويت همکاري‌هاي اقتصادي با ايران در پروژه چابهار کاملاً نمايان است. هندي‌ها مدت‌هاست براي ورود به موضوع توسعه بندر چابهار علاقه خود را نشان داده و رايزني‌ کرده‌اند.
نارندرا دامورداس مودي، نخست‌وزير هند در سال ۲۰۱۶ به تهران رفت و با قرارداد سرمايه‌گذاري ۵۰۰ ميليون دلاري هند در بندر چابهار ايران موافقت کرد. بر اين اساس برخي پيش بيني‌ها و گمانه زني‌ها حکايت از آن دارد که در جريان سفر روحاني به هند توافقنامه‌اي امضا خواهد شد که در سايه آن هند اجازه رسمي براي انجام عمليات در فاز نخست بند چابهار را پيدا مي‌کند. به گفته منابع آگاه، اين بندر تا پايان امسال به طور کامل عملياتي خواهد شد و تمامي تجهيزات مورد نياز سفارش داده شده است. در اين باره روزنامه 'تايمز هدلاين'، هم نوشته در طول سفر آقاي روحاني به هند، دو کشور توافقنامه‌هايي در زمينه همکاري‌هاي تجاري و اقتصادي امضا خواهند کرد.
«نارندرا مودي» نخست وزير هند سال گذشته ميلادي تاکيد کرده بود که دهلي‌نو مي‌تواند رقمي بالغ بر 500 ميليون دلار را در پروژه چابهار سرمايه‌گذاري کند، چابهار نخستين سرمايه‌گذاري هند در حوزه توسعه بنادر در خارج از مرزهايش است. ضمن اين‌که پيش‌تر هند براي سرمايه‌گذاري ۸۵ ميليون دلاري در بندر چابهار متعهد شده است.
در اهميت بندر چابهار براي هند همين کافي است که بدانيم اين مسير، دسترسي هند به افغانستان را بدون عبور از خاک پاکستان تسهيل مي‌کند و آن‌گونه که «نيتين گادکاري» وزير حمل و نقل، بزرگراه ها و کشتيراني هند بيستم دي ماه در حاشيه يک نشست تجاري در گفت‌وگو با ايرنا اعلام کرد پروژه چابهار «مهمترين طرح اقتصادي در دست اجراي اين کشور با ايران» است.
در حالي که هند، ارسال گندم به افغانستان از راه ايران را آغاز کرده «نيتين گادکاري» تاکيد کرده که چابهار مي‌تواند موتور رشد براي هند جهت صادرات محصولاتش به افغانستان و همچنين روسيه باشد. به گفته‌ي او براي اين کار لازم نيست از پاکستان عبور کنيم. اين يک فرصت طلايي است. از اين‌رو به نظر مي‌رسد دهلي‌نو از اين پروژه حمايت و آن را تکميل خواهد کرد و در اين مسير تلاش مي‌کند سرمايه گذاران هند را براي ورود به ايران به ويژه براي سرمايه گذاري در بندر چابهار تشويق کند.
ايران هم در چارچوب اقتصاد مقاومتي از گسترش روابط با هند که يکي از اقتصادهاي نوظهور و رو به پيشرفت در دنياست، استقبال کرده است. علاوه بر پروژه چابهار، همکاري در حوزه نفت و گاز هم در دستور کار دو کشور قرار گرفته است در اين باره مي توان به توسعه ميدان گازي فرزاد بي اشاره کرد. در سفر پارسال نخست وزير هند به تهران، موضوع مشارکت و سرمايه گذاري اين کشور در توسعه بخش‌هاي نفت و گاز ايران مطرح شد.
مودي در سفر خود ابراز اميدواري کرده بود رئوس موافقتنامه «فرزاد بي» شامل قرارداد تجاري تا پايان سپتامبر ۲۰۱۶ به نتيجه برسد. اکنون به نظر مي‌رسد در سفر روحاني به دهلي نو اين فرصت فراهم مي‌شود که درباره اين همکاري گازي نيز نتيجه مشترکي گرفته شود.
در حوزه نفت هم هند به عنوان يکي از اصلي‌ترين خريداران نفت ايران به شمار مي‌رود که به نوشته 'تايمز اقتصادي' هند در سال‌هاي ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷، پس از رفع تحريم‌ها، واردات نفت از ايران به هند به رکورد نيم ميليون بشکه نفت در روز رسيده است.
توافق‌هاي بانکي با توجه به حجم بالاي تبادل‌هاي مالي دو کشور به ويژه در ازاي خريد نفت ايران از ديگر دستاوردهاي محتمل سفر روحاني به هند است. در اين باره بانک مرکزي هند (رزرو بانک) اعلام کرده ۱۴ بانک خارجي در يک سال گذشته درخواست گشايش شعبه در اين کشور را ارايه کرده‌اند که سه مورد از آنها ايراني است. گفته شده دهلي نو براي دور زدن مشکلات کانال‌هاي بانکي و پرداخت، به سرمايه‌گذاران هندي اجازه داد با استفاده از روپيه در ايران سرمايه‌گذاري کنند. با مکانيسم جديد روپيه-ريال، سرمايه‌گذاران هندي معادل پول خود به روپيه، ريال دريافت مي‌کنند تا سرمايه‌گذاري خود در ايران را عملياتي کنند.

.................................................................................
مصطفي عبدلي