پرورش بلدرچین، صنعتی سود آور

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، مرکز گیلان، پرنده ای کوچک که روزگاری، گیلانی ها  با تور و دام در شالیزارها، پی شکارش بودند چند سالی است در سالن های پرورش کوچک و بزرگ و در روستاها از مرغدانی ها  و درکنار طیور بومی سر درآورده. پرنده ای با قد و قواره و تخم های کوچک ِخال خالی که توانسته با طعم خوب گوشت تازه و تخم خوشمزه و سرشار از پروتئین اش،به کام گیلانی ها خوش بنشیند. این پرنده ریز نقش؛ بلدرچین است که بهره برداران کشاورزی، از پرورش آن به عنوان صنعتی سود آور یاد می کنند و پزشکان هم برخواص دارویی آن تاکید دارند. 
بررسی ها نشان می دهد؛ خواص درمانی فراوان، تامین بخشی از نیازهای سبد محصولات پروتئینی، هزینه های پایین پرورش و سودآور بودن   و ایجاد اشتغال، از مهم ترین مزیت های پرورش بلدرچین است.

 

تخم و گوشت بلدرچین، کوچک اما سرشار از خواص درمانی 
آنطور که دکتر مرجان مهدوی روشن متخصص تغذیه  و رژیم درمانی می گوید: گوشت بلدرچین چربی و کلسترول کمتری نسبت به گوشت مرغ دارد و منبع خوبی برای تامین کلسیم، نیاسین، فسفر، مس، تیامین، ریبوفلاوین، ویتامین B6، روی، آهن و سلنیوم است و این ویژگی ها باعث شده مصرف گوشت این پرنده، برای بیماری ها و مشکلاتی چون آسم، تشنج، فشار خون بالا، ضعف اعصاب و بی خوابی مفید باشد.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان با اشاره به اینکه تخم این پرنده هم کلسیم، فسفر و آهن بیشتری نسبت به تخم پرندگان دیگر دارد افزود: در بسیاری از کشورها پزشکان، برای سالمندان که احتیاج مُبرمی به ترمیم سلول های ازدست رفته و جلوگیری از تحلیل بافت دارند، گوشت وتخم بلدرچین را تجویز و به علت طعم مطلوبتر، مصرف آن را به زنان باردار  و کودکان توصیه می کنند.

 مزایای بسیار و سهم کم بلدرچین در سبد تولید پروتیئن 
کارشناس مسئول سایر ماکیان معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان می گوید: افزایش میزان تقاضا برای مصرف گوشت و تخم بلدرچین و همچنین هزینه های پایین پرورش این پرنده نسبت به سایر ماکیان، باعث شده پرورش آن به عنوان صنعتی سودآور و با ارزش در دنیا شناخته شود.
امید وهابی دوره پرورش بلدرچین را حدود40روز عنوان و به سریع الرشد بودن و بلوغ زودرس آن اشاره کرد و گفت: این پرنده در مدت 35 تا 40روز به سن تخم گذاری می رسد و قادر است در هر دوره پرورش، حدود250تا 300 تخم بگذارد. 
وی از بلدرچین به عنوان یکی از مقاوم ترین پرندگاه در مقابل بیماری طیور و پرنده ای تقریبا ارگانیک یاد کرد و گفت : تاکنون بیماری مشترکی بین انسان و این پرنده یا بیماری  که باعث تلفات انبوه این پرنده شده باشد، گزارش نشده و در طول پرورش هم از هیچ دارویی استفاده نمی شود که به این ترتیب تولیدکنندگان هزینه ای بابت تامین دارو یا آنتی بیوتیک صرف نمی کنند و حدود 95 درصد بلدرچین هایی که به بازار می آید، تقریبا ارگانیک است.

این کارشناس طیور سازمان جهاد کشاورزی گیلان، با بیان اینکه پرورش این پرنده، برخلاف سایرماکیان، نیازی به تأسيسات و تجهيزات گران قيمت سرمايشي و گرمايشي هم ندارد گفت: بلدرچین قادر است دمای تا 40 درجه سانتی گراد را بدون نیاز به سیستم خنک کننده تحمل کند.
امید وهابی با بیان اینکه به علت جثه کوچک این پرنده، می توان تعداد زیادی از آن را در یک فضای کوچک پرورش داد، مقدارغذای هر بلدرچین را در دوره رشد، روزانه بطورمیانگین 33 گرم اعلام کرد.
وی با بیان اینکه هزینه تامین غذای این پرنده در هر دوره پرورش، یک کیلو و 300 گرم دانه به قیمت حدود 2هزار تومان است افزود: هر قطعه بلدرچین در هر دوره پرورش فقط 4 هزار و 500هزار تومان هزینه پرورش صنعتی ازجمله بهای برق و کارگر دارد درحالی که پرورش دهندگان از محل فروش تخم یک قطعه بلدرچین در هر دوره ، 36هزار تومان و از فروش گوشت آن حدود 3 هزار و500 تومان درآمد کسب می کنند.
کارشناس مسئول سایر ماکیان معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان می گوید: براین اساس در هر واحد کوچک با متراژ 20مترمربع، می توان هزار قطعه بلدرچین پرورش داد که با احتساب هزینه های پرورش، بطور میانگین 33میلیون تومان سود آوری به دنبال دارد؛ البته هزینه های پرورش در خانوارهای روستایی که بصورت جانبی درکنار پرورش طیور بومی، به این کار می پردازند وعموما از ته مانده غذای سفره استفاده می کنند، کمتر است. 

امید وهابی به مزیت اشتغالزایی این صنعت سود آور هم اشاره کرد وگفت: پرورش بلدرچین در گیلان، تاکنون برای 600 نفر مستقیم و برای 3 هزار نفر هم غیرمستقیم شغل ایجاد کرده است.
اما با وجود مزایای بسیاری که پرورش بلدرچین دارد، به گفته مسئولان جهاد کشاورزی گیلان، این صنعت در استان اگرچه نسبت به 10سال قبل- پیش از آغاز تولید صنعتی و انبوه- با استقبال بیشتری روبرو شده ومیزان تولید آن افزایش یافته اما ضوابط دست و پاگیر و سختگیرانه ای که در خصوص راه اندازی واحدهای پروش دهنده وجود دارد، باعث شده این صنعت، سهم چندانی از تولید نداشته باشد و گیلان که مقام اول را در پرورش طیور بومی در کشور دارد، در ردیف آخر پرورش دهندگان بلدرچین در کشور قرار بگیرد. 
پروش دهندگانی که چراغ خاموش بلدرچین پرورش می دهند
سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان می گوید : 120 واحد کوچک و بزرگ پرورش بلدرچین در گیلان  شناسایی شده که سالانه12تـُن گوشت بلدرچین، به ارزش 2میلیارد تومان و یک تـُن تخم این پرنده، به ارزش 8میلیون تومان، از این واحدها روانه بازار می شود.
حجت علی اکبرنژاد معتقد است البته سهم  این پرنده در سبد تولید پروتئین، بیش از میزان تولید 120واحد شناسایی شده پرورش بلدرچین استان است؛ بطوریکه حدود دو برابر تولید واحدهای شناسایی شده، چیزی معادل24تن گوشت و دو تـُن دیگر تخم بلدرچین، بصورت بومی و  بطور چراغ خاموش در استان تولید می شود. 
وی درتشریح این موضوع گفت: شواهد حاکیست افراد زیادی درمناطق مختلف استان  بدون مجوز و چراغ خاموش بلدرچین پرورش می دهند که واحدهای شان شناسایی نشده  و ازطرفی بسیاری از روستاییان درکنار پرورش طیور بومی، بلدرچین هم پرورش می دهند که تولیدات این دو دسته، هیچگاه در آمارها محاسبه نمی شود.
سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به اینکه همه بلدرچین هایی که در گیلان پرورش می یابد، در این استان مصرف می شود گفت : به علت تقاضای زیاد  بازار گیلان، معادل همین مقدار تولید- یعنی 12 تـُن- از استانهای دیگر، بلدرچین وارد می کنیم این درحالیست که شرایط پرورش در گیلان مهیاتر ازاستانهای دیگر است و ظرفیت افزایش 5 برابری تولید در این استان هم وجود دارد. 

موانع موجود بر سر راه پرورش بلدرچین 
حجت علی اکبرنژاد با اشاره به اینکه براساس ضوابط تعیین شده از سوی وزارت جهاد کشاورزی حداقل زمینی که برای دریافت مجوز پرورش بلدرچین تعین شده، 6 هزار متر مربع است گفت: به علت کمبود زمین در گیلان، از120واحد شناسایی شده پرورش بلدرچین، فقط 2 واحد، موفق به دریافت مجوز تاسیس شده اند.
وی الزامی بودن ایجاد زنجیره های صنعتی در کنار واحد تولیدی ازجمله تجهیزات جوجه کشی، کارخانه دان وخوراک و ایجاد کشتارگاه درکنار واحد تولیدی را ازجمله ضوابطی می داند که مانع تولید می شود و می گوید : به علت هزینه و بار مالی، پرورش دهندگان از ایجاد این زنجیره های صنعتی عاجزند و ازطرفی دیگر هم به علت هزینه های زیاد ایجاد  کشتارگاه وتولید کم بلدرچین، سرمایه گذاران ، تمایلی به ایجاد این زنجیره ها ندارند. 
سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به اینکه با استفاده از تسهیلات مشاغل خانگی، می شود توان تولید را افزایش داد گفت:البته پیش زمینه این کار هم،ایجاد کشتارگاه و صنایع بسته بندی است و این دو لازم و ملزوم یکدیگرند.
علی اکبرنژاد با بیان اینکه ضوابط پرورش بلدرچین دستورالعمل وابلاغیه کشوری است می گوید: در بسیاری از مکاتبات از وزارت جهاد کشاورزی خواسته ایم به علت شرایط ویژه گیلان و مشکلات موجود، این استان را از اجرای این ضوابط، دست کم درخصوص وسعت زمین واحد پرورش این پرنده، مستثنی و در این ضوابط بازنگری کند که نتیجه این پیگیری ها، سفر 3ماه پیش ِنمایندگان اداره کل طیور و زنبور عسل وزارت جهاد کشاورزی به گیلان و بررسی ظرفیت پرورش این پرنده بود که این نمایندگان درخصوص بازنگری در ضوابط و آیین نامه اجرایی سال 97دستکم برای گیلان، قول مساعد دادند.

اما رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی گیلان که نهادش متولی اعطای پروانه تاسیس وپروانه بهره برداری واحدهای پرورش بلدرچین است می گوید: این سازمان، فقط اجرا کننده ضوابط  و سیاست های وزارت جهاد کشاورزی است و ضوابط و آیین نامه اجرایی اعطای مجوز و پروانه ها، سالانه از سوی این وزارتخانه، به استانها ابلاغ می شود.
محمد کازرونی منفرد با اشاره به اینکه تا سال 93مجوز تاسیس برای واحدهای پرورش بلدرچین درگیلان، به علت عرضه و تقاضای کم، ممنوع و غیرقانونی بود افزود : اگرچه از سال 93 به تدریج دراین ضوابط تجدید نظر و این ممنوعیت برطرف شد، اما ابلاغ سال 96 که درآن بر صنعتی شدن زنجیره تولید تاکید شده ، مانع بزرگی پیش روی این صنعت ایجاد کرده است.
وی می گوید: باتوجه به اعتراض تولیدکنندگان، نیازمصرف کنندگان و شرایط خاص استان درخصوص تامین زمین و امکان سرمایه گذاری،مشکلات این حوزه و تقاضای بازنگری در این ضوابط بارها درستاد صدورمجوزهای دام و طیور استان، مطرح و پیشنهاد راه اندازی خط کشتار بلدرچین، دربخشی از کشتارگاه های صنعتی مرغ درمکاتبه ای به سازمان جهاد کشاورزی استان ارسال  و این  پیشنهاد به وزارت جهادکشاورزی منعکس شده است.
رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی گیلان افزود: دستورالعمل و ضوابط پرورش بلدرچین برای سال97 هنوز از وزارت جهاد کشاورزی به ما ابلاغ نشده اما امید می رود با قولهای مساعدی که داده شده، بازنگری در ضوابط، برای رفع موانع پرورش بلدرچین انجام شود.

 اما روستاییانی که جانبی و در کنار پرورش طیور، بلدرچین پرورش می دهند بر خلاف بهره بردارانی که بصورت انبوه به پرورش بلدرچین مشغولند، از این کار راضی اند ومی گویند با پرورش بلدرچین هم نیازهای خانواده و بستگان را تامین می کنند و هم بخشی از تولیدشان را برای فروش به بازار می برند. آنان از اینکه با هزینه کم، سود خوبی کسب می کنند، خوشحالند ومی گویند: این پرنده، غذای زیادی نمی خواهد و حتی گاهی از غذای مانده سفره برای تغذیه آنان استفاده می کنیم. اما در مقابل تعداد زیادی از پرورش دهندگانی که پرورش انبوه دارند، چندان از کارشان راضی نیستند و می گویند برای دریافت مجوز تاسیس، هفت خان را گذرانده اند ونتیجه ای هم نگرفته اند، آنان برخلاف نظر مسئولان جهاد کشاورزی، می گویند: نوسانات ارز در ماه های اخیر، باعث افزایش40 درصدی قیمت دانه شده و هزینه های تولید را افزایش داده است. اگرچه این تولیدکنندگان به سودآور بودن این صنعت، اذعان دارند اما اعلام می کنند: ضوابط سختگیرانه ازجمله صنعتی کردن زنجیره تولید، توان تولید بلدرچین را که بازار خوبی در گیلان دارد از آنان گرفته و این کار از توان مالی آنان خارج است و اگر هم بخواهند این دستورالعمل ها را اجرایی کنند، باتوجه به بار مالی که در پی دارد، قیمت تمام شده بالا رفته  و بالطبع بهای این پرنده و تخم آن در بازار، بالا خواهد رفت و بدینگونه بازار از رونق خواهد افتاد.
حالا که هم بازار، ظرفیت جا دادن بلدرچین ِبیشتر را در غرفه هایش دارد و هم بسیاری از گیلانی ها، برای گوشت وتخم آن، جای دنجی در سبد مصرف پروتئین خانوارخود تعبیه کرده اند و ازسویی متقاضیان زیادی در این استان به پرورش این پرنده کوچک تمایل دارند، باید آستین های همت نهادهای متولی، بالا برود و گام های جدی تری  برای بازنگری در ضوابط دست وپاگیری که مانع رونق این صنعت سودآور در گیلان شده، برداشته شود. اگرچه مسئولان جهاد کشاورزی گیلان پیش بینی می کنند که براساس قول مساعد نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی، امسال برخی موانع از مسیر راه پرورش دهندگان بلدرچین برداشته می شود.