حمایت یک جانبه اروپا از برجام؟!

اظهارات امروز وزاری خارجه آلمان و فرانسه می تواند حاکی از این باشد که آمریکا عزم خود را برای خروج از برجام جزم کرده است و پیام این تصمیم به آلمان و فرانسه رسیده است.
­وزیر امور خارجه آلمان گفت «ما بعد از روز 12 مه هر کاری انجام می دهیم تا به ایران اطمینان دهیم توافق هسته ای هنوز پابرجاست.»
هایکو ماس وزیر خارجه آلمان در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با ژان ایو لودریان همتای فرانسوی خود گفت: با لغو توافق هسته ای موافق نیستیم و هر کاری را که برای تضمین بقای توافق هسته ای لازم باشد، انجام خواهیم داد.
ژان ایو لودریان وزیر خارجه فرانسه نیز در این کنفرانس مطبوعاتی تاکید کرد: توافق هسته ای مانع از دستیابی ایران به تسلیحات هسته ای می شود و تصمیم آمریکا فقط برای خودش الزام آور است. وی نیز افزود: ما صرف نظر از تصمیم آمریکا به توافق هسته ای با ایران پایبند خواهیم بود.
از این اظهارات همچنین می توان نتیجه گرفت که کشورهای اروپایی قصد دارند به صورت یک جانبه از طریق تعامل با ایران، برجام را حفظ کنند.
شاید هم این اظهارات هشداری به آمریکا است که تصمیم ترامپ درباره خروج از برجام با حمایت اروپا توام نخواهد شد. بنابراین آمریکا باید به تحریم های یکجانبه بر ضد ایران اکتفاء کند و تحریم های یک جانبه نیز یعنی باز نگشتن شرایط ایران به پیش از برجام.
اما تحریم های یک جانبه آمریکا- به علت تبادلات اقتصادی، مالی و صنعتی گسترده ای که شرکت های اروپایی با شرکت ها و بانک های آمریکایی و صهیونیستی دارند- بی تاثر نیست و احتمالا بانک ها و شرکت های اروپایی برای روبرو نشدن با مجازات های آمریکا از تعامل با موسسات مالی و صنعتی ایران اجتناب می ورزند، مگر این که اروپا متوسل به اقدامات و مجازات های متقابل بشود.
هر چند اختلافات دولت ترامپ و اروپا در زمینه های گوناگون - از جمله معاهده اب و هوایی پاریس، پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و تعرفه های گمرکی بر کالاهای اروپایی و ... تشدید شده است و ممکن است اروپا از برجام به عنوان برگ برنده و اهرم فشاری بر ضد دولت ترامپ بهره برداری کند ولی نباید فراموش کرد که اتحاد آمریکا و اروپا، اتحادی استراتژیک و راهبردی است و در نهایت اختلافات تاکتیکی است.
شاید به همین علت رئیس جمهور ایران به آمریکا هشدار داده است عقب نشینی از توافق هسته ای، پشیمانی تاریخی برای آمریکا به دنبال خواهد داشت. حسن روحانی تاکید کرد تهران برای رویارویی با هر گونه تصمیم دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در این زمینه، همه تدابیر را اتخاذ کرده است. وی تاکید کرد کشورش به ساخت و تامین نیازهای تسلیحاتی و موشکی مصمم است. روحانی همچنین تصریح کرد تهران، بخشی از میز مذاکرات برای حل بحران های منطقه است.
ژان ایو لودریان وزیر امور خارجه فرانسه در برلین تاکید کرد فرانسه، آلمان و انگلیس " بسیار مصمم" هستند که توافق نامه هسته ای ایران را حفظ کنند.
­بوریس جانسون، وزیر امور خارجه انگلیس، این هفته در واشنگتن با مایک پنس، معاون رئیس جمهور؛ جان بولتن، مشاور امنیت ملی؛ و مقامات کنگره آمریکا دیدار خواهد کرد تا تلاش کند این توافق را نجات دهد. سفر وی به آمریکا در پی سفر اخیر امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، و آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، صورت می گیرد.
ترامپ ضرب الاجل 12 ماه مه (22 اردیبهشت) را برای تصمیم در این زمینه پیش رو دارد. البته وی اخیرا از افشای اینکه چه تصمیمی خواهد گرفت خودداری کرده است. بنابراین ممکن است
ترامپ مثل گذشته دوباره تعلیق تحریم ها را تمدید کند.
ایمانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه روز یکشنبه در مصاحبه ای با ژورنال دودیمانش تاکید کرد که وی خواستار حفظ توافق هسته ای ایران و در عین حال کامل کردن آن از طریق گفتگو درباره برنامه موشک بالستیکی و فعالیت های منطقه ای ایران است. اما ایران ضمن منتفی دانستن گفتگوهای جدید، توافق کنونی را «غیر قابل مذاکره» خوانده است.

-------------------------------------------------
عبدالرضا خلیلی

­