وقتی پیش بینی "هوا " به داد " زمین " می رسد.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز گیلان، این یکی، پاهایش در گـِل شالیزار است و چشمش به آسمان ، می گوید : شنیده کم آبی امسال بیشتر از سال های گذشته نفس شالیزارها را می گیرد، برای همین از " بای " بسم الله ِ زراعتش با توصیه های هواشناسی پیش رفته. آن یکی هم گوشه ایوان خانه رادیو به دست، گوش به زنگ پیش بینی های هواشناسی برای قطع باران است تا دست در  بوته های همیشه سبز چای ببرد و محصولش را برداشت کند. کمی آن طرف تر صیفی کاران زمان کود دهی محصول شان را با تغییرات جوی که از تلویزیون دنبال می کنند، تنظیم کرده اند. اینجا کشاورزان تلاش می کنند با پیش بینی هوا به داد ِ زمین های شان برسند.
پیش بینی هایی که کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی و اداره کل هواشناسی گیلان  بر سر کارکردهای آن از جمله تنظیم تقویم زراعی، انتخاب گونه و رقم کشت، مدیریت مصرف آب زراعی، تنظیم مراحل داشت و مقابله با آفات، افزایش بهره وری و جلوگیری از خسارت احتمالی با هم، هم عقیده اند.

براساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی گیلان با استفاده از پیش بینی های جوی بلند مدت و کوتاه مدت در5 سال اخیر، از وقوع40 درصد از خسارتهای بخش کشاورزی جلوگیری شده، پیش بینی هایی که توانسته بطور میانگین تا 20درصد ارتقاء بهره وری را برای انواع محصولات به ارمغان بیاورد.
از پیش بینی تا واقعیت، همراه با داده های هواشناسی

بررسی های ماهانه اداره کل هواشناسی گیلان نشان می دهد85 تا95 درصد پیش بینی های کارشناسان این اداره کل معمولا درست از آب در می آید و این پیش بینی ها در کنار کاربردهایی که در حوزه شیلات، حمل و نقل، گردشگری و انرژِی استان دارند، بیشتر از همه به داد  باغ ها و  زمین های کشاورزی گیلان می رسند. 
آنطور  که سرپرست اداره  کل هواشناسی گیلان می گوید: داده های هواشناسی گیلان فقط در این استان کاربردی نشده و از آنجا که این اداره کل مسئول صدور پیش بینی دریایی در حوضه جنوبی دریای خزر است، بهره برداران و کاربران دریایی استان های مازندران و گلستان هم از پیش بینی های هواشناسی گیلان به عنوان اطلاعات مرجع بهره می گیرند.

به گفته آقای دادرس یک رادار پیشرفته هواشناسی، 13 ایستگاه هواشناسی همدیدی، 9 ایستگاه اقلیم شناسی،46 ایستگاه باران سنجی، 2 مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی، سامانه دريافت تصاوير ماهواره اي و ایستگاه های جو بالا، بادسنجی و هواشناسی جاده ای، کارشناسان هواشناسی استان را در ارائه پیش بینی های وضع هوا ، بویژه پیش بینی های مربوط به کشاورزی یاری می کنند.
چتر " تـَهـَک " بر سر محصولات کشاورزی گیلان
سرپرست اداره کل هواشناسی گیلان با بیان اینکه حدود 3 سال است که برای کاربردی تر کردن کارکردهای هواشناسی، تهیه داده های هواشناسی دقیق تر و ارائه به هنگام آن به بهره برداران، طرح توسعه هواشناسی کاربردی موسوم به " تـَهـَک " در گیلان اجرایی شده گفت : از آنجا  که  گیلان یکی از قطب  های  کشاورزی کشور  است و بخش عمده ای از  اقتصاد این استان وابسته  به فعالیت های این حوزه است، کارکردهای کشاورزی  در  اولویت  خدمات هواشناسی  قرار گرفته است.

آقای دادرس افزود: در طرح تهک، اطلاع رسانی و انتقال توصیه های هواشناسی از طریق پیامک به بهره برداران و فعالان پیشروی 6 محصول برنج، چای، زیتون، کرم ابریشم، ماهیان گرم آبی پرورشی و پرورش مرغ گیلان ارسال می شود که بخشی از کار بر عهده اداره کل هواشناسی گیلان است و تعدادی از بهره برداران را هم سازمان جهاد کشاورزی پوشش می دهد.
وی می گوید : اداره کل هواشناسی گیلان در حال حاضر توصیه های هواشناسی را از طریق پیامک به اطلاع حدود 15هزار نفر از بهره بردارن که از کشاورزان پیشرو، دهیاران، اعضای بسیج مهندسان کشاورزی و کارکنان مراکز ترویج وخدمات کشاورزی هستند، می رساند که شواهد حاکیست این بهره برداران پیشرو حدود 40 هزار نفر دیگر را چهره به چهره یا تلفنی ، در جریان این توصیه ها قرار می دهند تا کشت و کارشان را با وضعیت جوی تطبیق دهند.
به گفته آقای دادرس افزون بر سامانه پیامکی، نرم افزار و سامانه تهک نیز در پورتال اداره کل هواشناسی گیلان طراحی شده که کاربران می توانند با مراجعه به آن، بعد از نام نویسی و دریافت کُـد رهگیری در هر مکان که باشند حتی از طریق گوشی تلفن همراه خود از اطلاعات لحظه ای پیش بینی های جوی و نیز توصیه های کشاورزی بهره بگیرند.

اما سامانه ای که سرپرست اداره کل هواشناسی گیلان از کارایی آن می گوید، اگرچه رضایت خاطر برخی از کشاورزان بویژه شالیکاران را در پی داشته اما در عین حال، داد تعدادی از کاربران را در آورده است، این کشاورزان از غیرفعال بودن سامانه تهک در ماه های اخیر گلایه داشتند، موضوعی که سرپرست اداره کل هواشناسی گیلان علت آن را انجام عملیات به روزرسانی عنوان کرد و گفت: این مشکل برطرف شده و امکان استفاده کاربران از این سامانه ایجاد شده است.
اما کشاورزان زیادی هم بودند که اگرچه توصیه های کارشناسان هواشناسی در رادیو و تلویزیون استان، آنها را راضی نگه داشته اما می گفتند امکان دسترسی به اینترنت برایشان فراهم نیست و کاش می شد توصیه های هواشناسی از طریق پیامک برای آنها هم ارسال می شد  که سرپرست  اداره کل  هواشناسی  گیلان  کمبود اعتبارات را مانع محقق شدن این خواسته اعلام کرد. 

چوب هایی که لای چرخ توسعه هواشناسی کشاورزی گیر کرده 
آقای دادرس می گوید : موانع توسعه هواشناسی کاربردی کشاورزی فقط به کمبود اعتبار خلاصه نمی شود و کمبود نیروی انسانی متخصص و تجهیزات پیشرفته، نبود نظام جامع اطلاع رسانی با وجود تنوع  محصولات و تعداد زیاد بهره برداران استان، همکاری کم دستگاه های مرتبط با امور کشاورزی،   قوانین قدیمی مرتبط با هواشناسی و لزوم بازنگری در آن، سنتی بودن ساختار جامعه کاربری کشاورزی و عدم فرهنگ سازی در بین کاربران برای استفاده بهینه از منابع اقلیمی  از  دیگر مشکلات و  موانع موجود بر سر راه توسعه خدمات هواشناسی مرتبط با امور کشاورزی است که امید می رود با حمایت های قانونی و مالی و همچنین افزایش تعامل و هماهنگی بین دستگاهی، بویژه نهادهای متولی امور کشاورزی استان مرتفع شود. 

ارمغان سبز هواشناسی کابردی برای کشاورزی گیلان  
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به اینکه محصولات‌ کشاورزی از نظر کمی و کیفی به‌ شدت تحت‌ تأثیر شرایط جوی هر منطقه قرار دارد گفت : وقتی شرایط هوا مساعد باشد، میزان بهره‌ وری محصولات کشاورزی و تامین مواد غذایی بیشتر را در پی خواهد داشت، از سوی دیگر در  برخی  مواقع  شرایط    آب  و هوایی باعث رشد آفات گیاهی  و  جانوری از جمله قارچ ‌ها و حشرات می شود که در هر 2 مورد اطلاع از شرایط جوی پیش از وقوع آن می تواند  در تنظیم فرآیند تولید محصول و زمان بندی مقابله با آفات اثر گذار باشد. 
آقای جهانساز افزود : در دهه اخیر که تغییرات اقلیمی همزمان با دنیا در کشور و در گیلان محسوس تر شده ، کاربردی کردن علم هواشناسی در کشاورزی جدی تر گرفته شده است.
به گفته وی سازمان جهاد کشاورزی هر سال تقویم زراعی محصولات کشاورزی از جمله برنج را بر اساس پیش بینی های کوتاه و بلند مدت هواشناسی تدوین و متناسب با شرایط آب و هوایی پیش بینی شده، زمان خزانه گیری، کاشت، داشت و برداشت را تعیین می کند.

آقای جهانساز می گوید: در هفت سال گذشته متناسب با پیش بینی بارندگی ها، کشت برنج را هر سال چند روز به جلو انداخته و دوره کاشت را کوتاه تر کرده ایم تا جایی که تا 7 سال پیش دوره کاشت این محصول 45 روز بود در حالیکه در حال حاضر این زمان به یک ماه کاهش یافته است.
وی افزود : با استفاده از پیش بینی هایی که اداره کل هواشناسی در خصوص کاهش بارش ها و خشکسالی در سال های اخیر بویژه فصل زراعی جاری ارائه کرده، توانسته ایم با اعمال مدیریت آب و نوبت بندی آن ، تا حدود40 درصد از خسارت های ناشی از خشکسالی محصول برنج جلوگیری کنیم، پیش بینی هایی که تا 20 درصد ارتقای بهره وری را به دنبال داشته است.                          به گفته معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گیلان هر هفته در نشست های مشترک هواشناسی و کشاورزی، توصیه ها و اطلاعات هواشناسی درخصوص تولید و مراقبت از بسیاری از محصولات، گردآوری شده و از طریق مراکز ترویج، دفاتر خدمات کشاورزی و رسانه ها در اختیار بهره برداران قرار می گیرد.

اما در حالیکه کشاورزان، متقاضی دریافت اطلاعات هواشناسی از طریق پیامک هستند، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گیلان از قطع این ارتباط پیامکی از سوی جهاد کشاورزی به علت کمبود اعتبارات می گوید و با علام اینکه تا پارسال توصیه های هواشناسی را برای 3هزار کشاورز پیامک می کردیم گفت: گیلان حدود 300 هزار بهره بردار بخش کشاورزی دارد که ارسال پیامک برای این تعداد بار مالی زیادی به دنبال خواهد داشت که به علت کمبود اعتبارات که مشکلی کشوری است، از توان این سازمان خارج است البته تامین اعتبارات و یا رایگان شدن پیامک های عمومی می تواند این مشکل را حل کند.  
چشم امید کشاورزان به رفع موانع تهک و گام های اهالی خانه ملت در این باره 
نماینده مردم لنگرود و عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر باعث کاهش میزان بارش ها و به تبع آن کاهش حجم منابع آب زراعی شده است گفت : از ابتدای امسال تاکنون مجلسی ها دست کم10 جلسه مشترک با مسئولان وزارتخانه های جهاد کشاورزی، نیرو و سازمان هواشناسی کشور برگزار کرده اند که در این جلسات مسائل مربوط به تغییرات اقلیمی بویژه خشکسالی و راهکارهای توسعه هواشناسی کشاورزی بررسی و بر ضرورت مشارکت و دخالت بیشتر هواشناسی در تصمیم گیری ها و طرح های مرتبط با کشاورزی تاکید شد.

                 
.آقای لاهوتی اگر چه اذعان دارد که افزایش تجهیزات هواشناسی و اطلاع رسانی به موقع از مهم ترین پیش نیازهای کاربردی شدن کارکردهای هواشناسی کشاورزی است اما بر خلاف مسئولان سازمان جهاد کشاورزی و اداره کل هواشناسی گیلان که کمبود اعتبارات را مانع اطلاع رسانی توصیه های جوی لحظه ای به کشاورزان می دانند، معتقد است : مشکل فقط کمبود اعتبارات نیست چرا که دست کم می توان از ردیف های دیگر بخش کشاورزی برای این کار کمک گرفت اما متاسفانه مسئولان گیلانی در جذب این اعتبارات ضعیف عمل می کنند.
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی در این باره مثالی زد و گفت: پارسال50 میلیارد تومان از محل صندوق توسعه ملی برای توسعه آبیاری تحت فشار به گیلان اختصاص یافت که فقط 8 میلیارد تومان آن جذب شد. 
آقای لاهوتی می گوید : مجلس در حال حاضر از اهرم نظارتی برای الزام دستگاه ها و نهادهای مرتبط برای هماهنگی و همکاری بیشتر با سازمان هواشناسی بوِیژه در زمینه راهبردهای مربوط به تغییرات اقلیمی و خشکسالی استفاده می کند و بنا دارد با برگزاری نشست ها و گفتگو این کار را محقق کند اما در فرآیند بررسی این موضوع، جایی که خلا قانونی وجود داشته باشد تلاش می کنیم بصورت لایحه یا طرح آن را برطرف و در مراحل بعدی با بازنگری قوانین قدیمی و وضع قوانین کارآمد، زمینه های توسعه کاربردی تر شدن کارکردهای هواشناسی کشاورزی را فراهم کنیم. 

 

 

اگرچه براساس اعلام مسئولان کشاورزی گیلان،  داده های هواشناسی در بسیاری مواقع به داد زمین های کشاورزی این استان رسیده و در جلوگیری از خسارت های کم آبی، تنظیم زمان فرآیند کاشت، داشت و برداشت و مقابله با آفات نقش آفرین است اما آنطور که پیداست و از خواسته مسئولان هواشناسی و بهره برداران بر می آید، توسعه هواشناسی کاربردی کشاورزی، همت همگانی ،  از نمایندگان مردم در خانه ملت گرفته تا نهادهای مرتبط با امور کشاورزی و حتی خود مردم را می طلبد.