راه‌های گریز امریکا از بحران پهباد

کاخ سفید همواره ادعا کرده است که تهران در هدف قرار دادن کشتی‌های نفت کش در فجیره و دریای عمان و محله‌های نزدیک سفارت آمریکا در بغداد و شرکت‌های نفتی آمریکایی در عراق و ... دست داشته است.

هر چند تهران این ادعا‌ها را تکذیب کرده است اما طبیعی است که کاخ سفید در اندیشه واکنش نشان دادن هم باشد اما ظاهرا نمی‌دانند تهران چه واکنشی به اقدامات آمریکا نشان خواهد داد و جواب این سوال و اینکه تهران تا کجا پیش خواهد رفت برای طراحی دیپلماسی آینده کاخ سفید در قبال ایران بسیار اهمیت دارد. به نظر می‌رسید تجاوز پهباد آمریکایی به حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران به نوعی اقدامی برای آزمودن عزم ایران برای نشان دادن عکس العمل قاطع به تهدیدات آمریکا بوده است.
از سوی دیگر ظاهرا به زعم کاخ سفید عملیات‌ها در فجیره، دریای عمان و نزدیک سفارت و شرکت‌های نفتی آمریکا در عراق و ... هر چند بیانگر سیطره ایران بر نیرو‌های آمریکایی در منطقه است اما همه آنها اقداماتی کوچک و کم اهمیت است و نمی‌تواند بیانگر جدی بودن تهدید ایران برای منافع آمریکا در منطقه باشد. به نظر میرسد تجاوز پهباد آمریکایی به حریم هوایی ایران به نوعی آزمودن عزم و جسارت ایران برای هدف قرار دادن منافع آمریکا نیز بوده است.
علاوه بر این بنابه گفته رسانه‌های جهان پهباد آمریکایی یاد شده پیشرفته ترین پهباد جاسوسی جهان است پس هدف قرار گرفتن این پهباد به کلی سری نشان دهنده میزان پیشرفت فناوری راداری و موشکی جمهوری اسلامی ایران است. اهمیت این موضوع وقتی روشن می‌شود که بدانیم رادار‌ها و موشک‌های آمریکایی و اروپایی توانایی شناسایی و هدف قرار دادن پهباد‌ها و موشک‌های ارتش و مقاومت مردمی یمن را ندارد.
در این میان آنچه قابل توجه است وضعیت بغرنج کاخ سفید پس از هدف قرار گرفتن پهباد است.
از سویی ایران پهباد بزرگ‌ترین قدرت نظامی جهان - یعنی آمریکا - را هدف قرار داده است و آمریکا بدلیل پیامد‌های تحقیر آمیز آن نمی‌تواند واکنشی نشان ندهند. اما از طرف دیگر واکنش آمریکا از جانب تهران بی پاسخ نمی‌ماند آن هم پاسخی سخت و قاطع و این پاسخ چنانچه ایران هشدار داده است می‌تواند به جنگی منطقه‌ای و بین المللی منتهی شود.
البته آمریکا امتیازی مهم و شایسته ای دارد و آن تجربه غیر قابل توصیف جهانی است تجربه‌ای که سبب شده دیپلماسی عملگرایانه را سر لوحه سیاست‌های جهانی خود قرار دهد. مشخصه بارز این دیپلماسی دستیابی به نتایج عینی و موثر حتی با وجود پیامد‌های منفی حیثیتی آن است.
در بسیاری موارد آمریکا توانسته با وجود عقب نشینی مواضع سیاسی و نظامی خود، از لطمه دیدن حیثیت بین المللی خود نیز جلوگیری کند. آنچه در این زمینه به داد واشنگتن رسیده قدرت دستگاه رسانه‌ای این کشور است.
مثلا ممکن است آمریکا با خلق حوادث بزرگ و برجسته سازی آن توجه افکار عمومی را از عقب نشینی‌های دیپلماتیک خود دربرابر ایران منحرف سازد. شاید هم به اقدام متقابل در برابر ایران متوسل شود اقدام متقابلی که از ظرفیت رسانه‌ای برای حفظ حیثیت آمریکا برخوردار است اما در واقع برای مقامات ایرانی چنان ارزشمند نباشد تا بخواهد به آن واکنش نشان دهند. حتی آمریکا می‌تواند در برابر ایران عقب نشینی کند ولی برای لطمه نخوردن به حیثیت خود درباره رویکرد سیاسی و رسانه‌ای دو طرف با تهران به توافق برسد.

---------------------------------------

عبدالرضا خلیلی