هفت هزار کتیبه به زبان فارسی در هند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مرتضی رضوان فر، عضو هیأت‌علمی پژوهشگاه در نشست تخصصی و نمایشگاه «میراث هنری ایران و قفقاز؛ با تأکید بر کتیبه‌ها و تزیینات معماری» به بیان گوشه‌ای از این طرح میدانی که طی چند سال اخیر در کشور‌های چین، تانزانیا، کنیا، ترکیه، جمهوری آذربایجان، هندوستان، ارمنستان و قفقازِ روسیه، توسط وی صورت گرفته پرداخت.
او با بیان اینکه طرح میراث مشترک ایران فرهنگی از ۵ سال پیش آغاز شده است افزود: این طرح از جایی شکل گرفت که وزارت امور خارجه منعکس کرد در بعضی از کشور‌ها مانند ازبکستان، ترکمنستان، ارمنستان و... کتیبه‌های فارسی‌زبان را به بهانه‌های گوناگون از جای اصلی شان برمی‌دارند و یا کتیبه‌هایی به زبان‌های دیگر را جایگزین آن‌ها می‌کنند.
وی با اشاره به وجود ۷ هزار کتیبه به زبان فارسی در هند و بی توجهی به آن‌ها گفت: تحقیقات صورت گرفته در قالب این طرح میدانی بسیار خاص بود و برای نیل به این هدف بزرگ، یاری رایزن‌های فرهنگی ایران در کشور‌های مختلف و بعضی سفارت خانه‌ها بسیار شایان توجه است.
او در ادامه با ارائه تصاویری از کتیبه‌ها و بنانوشته‌های بررسی شده به اهمیت زبان فارسی در جهان اشاره کرد و گفت: عثمانی‌ها زبان فارسی را به اروپای شرقی برده اند به نحوی که این منطقه مملو از کتیبه‌هایی به زبان فارسی است؛ زیرا زبان فارسی زبان میانجی آن روزگاران بوده و سند این ادعا، نامه‌ای است که در موزه واتیکان وجود دارد.
او افزود: در این نامه که امپراتور چین برای پاپ اعظم اروپا نگاشته بیان شده که امپراتور چین نامه را به زبان‌های مغولی و چینی نیز نوشته، اما احتمال داده است که در دربار واتیکان، کسی نتواند خط چینی و مغولی را بخواند؛ بنابراین نامه را به زبان فارسی نیز نوشته و در آن آورده است که نامه را به زبان فارسی نیز نوشته‌ام، زیرا زبان جهانی است.
وی همچنین درباره اهمیت و جایگاه شعر و زبان فارسی با اشاره به تصاویر کتیبه‌ها گفت: عثمانی و صفویه دو دشمن بودند، اما نکته جالب این است که هر دوی آن‌ها از یک کتیبه و یک شعر به زبان فارسی برای سر در دربار خود استفاده کرده‌اند که این امر نشان دهنده جایگاه والای زبان فارسی به عنوان زبانی جهانی فارغ از سیاست و حکومت و جنگ است.
مسعود ناصری، مدیرکل امور هنری فرهنگستان هنر و دبیر این نشست نیز در ادامه گفت: در همه جای جهان اشتراکات فرهنگی مانند دین، ادبیات، آیین، شعر، اسطوره و هنر، بین اقوام و ملیت‌های مختلف وجود دارد، اما وقتی این اشتراکات زیاد شود و به طور پیوسته باشد، می‌توانیم آن‌ها را به نام‌هایی نظیر جهان شرق، جهان غرب، جهان اسلام و.... نام‌گذاری کنیم که ایرانِ فرهنگی نیز به همین شکل نام‌گذاری شده است.
در انتهای این نشست، با حضور شرکت‌کنندگان و استادان، نمایشگاه تصاویر آثار و کتیبه‌های فارسی زبان قفقاز در گالری لرزاده مؤسسه فرهنگی، هنری و پژوهشی صبا گشایش یافت.
در این نمایشگاه که حاصل یک طرح پژوهشیِ فراملی ـ منطقه‌ای است، میراث مشترک ایران و قفقاز با تکیه بر کتیبه‌ها و تزیینات معماری از زبان تصاویر به نمایش در آمده است.
این روایت تصویری، برآمده از طرحی جامع و طولانی مدت است که مرتضی رضوان فر آن را از ۵ سال پیش آغاز کرده است، در این طرح که همچنان هم ادامه دارد، به رد پای میراث‌های مشترک ایران و جهان ــ از شرق چین تا قلب آفریقا ــ در معماری، تزیینات معماری و کتیبه‌نگاری‌ها پرداخته شده است.