تلاش برای خودکفایی در تولید بذر سیب زمینی

سیب‌ زمینی بعد از ذرت و گندم مهم ترین محصول كشاورزی در دنیا محسوب می‌شود. استان اردبيل در سال هاي اخير در زمينه توليد سيب زميني رتبه اول و دوم كشوري را به خود اختصاص داده و از قطب های توليد سيب زميني كشور است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل می گوید این استان سالانه با توليد حدود 800 هزار تن محصول، 15 تا 20 درصد سيب زميني كشور را توليد مي كند.
خلیل نیکشاد می افزاید: محصول سیب زمینی استان اردبیل از لحاظ طعم، درصد ماده خشک و میزان سموم و کود مورد استفاده جزو سیب زمینی های باکیفیت و پاک در کشور شناخته شده و قابل رقابت با سیب زمینی تولیدی کشورهای اروپایی است.
وی با بیان اینکه قبلا بذر سیب زمینی که در اصطلاح علمی مینی تیوبر (ریز غده) نامیده می شود، از سایر کشورها مثل آلمان و هلند وارد کشور می شد می افزاید: در سالهای اخیر مراکز تولید انواع بذر سیب زمینی در کشور به تدریج راه اندازی شدند و در حال حاضر ایران در زمینه تولید بذر این محصول استراتژیک در آستانه خودکفایی قرار دارد و استان اردبیل هم به یکی از مراکز اصلی تولید بذر سیب زمینی در کشور تبدیل شده است.

تولید دو میلیون عدد بذر
آقایی معاون زراعت جهاد کشاورزی استان اردبیل با بیان اینکه استان اردبیل با تولید دو میلیون عدد مینی تیوبر دارای رتبه برتر کشوری است می افزاید: میزان بذر سیب زمینی تولید شده در استان ۱۰ هزار تن است که در قالب 800 هکتار در مناطق مختلف استان کشت می شود.
وی ادامه می دهد: هم اکنون چهار شرکت تولید بذر مرغوب سیب زمینی در استان اردبیل فعال هستند که علاوه بر تولید بذر سیب زمینی مورد نیاز خود استان، به سایر استانها مثل زنجان و همدان هم بذر سیب زمینی ارسال می کنند.
حسین كربلایی خیاوی رئیس مركز تحقیقات، آموزش كشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل هم می گوید: در بذور وارداتی به كشور احتمال بیماری و آلودگی بذر وجود داشت اما مینی تیوبرهای تولیدی در استان اردبیل عاری از هر گونه بیماری و ویروس هستند.
وی توضیح می دهد: هم اكنون به جای كشت مستقیم گیاهچه‌ها در گلخانه‌ها از میكروتیوبرهایی كه به صورت آزمایشگاهی پرورش یافته‌اند برای كشت استفاده می‌شود و بذور مینی تیوبر به دست آمده از این گلخانه‌ها پس از تكثیر، به صورت بذر الیت و سوپر الیت در اختیار زارعان قرار می‌گیرد.
اسماعیلی کارشناس آزمایشگاه یکی از واحدهای تولید بذر سیب زمینی در استان اردبیل درباره نحوه تولید این بذرها می گوید: گیاهچه هایی که حدود 25 روز از رشدشان در داخل لوله های محیط کشت می گذرد را به داخل اتاق کشت منتقل و در شرایط آزمایشگاهی این گیاهچه ها را به قطعات کوچک تر تقسیم می کنیم. سپس این گیاهچه ها در دمای مناسب و محیط ایزوله و استریلیزه نگهداری می شوند و وقتی به قد 10 سانتی برسند، از محیط آرمایشگاهی به محیط گلخانه ای منتقل و در بستر استریل و خاک مناسب کشت می شوند.
وی تصریح می کند: حدود 120 روز طول می کشد که گیاهچه های کاشته شده در محیط گلخانه ای به مرحله فیزیولوژیکی رسیدگی و تولید برسند و سیب زمینی های کوچک بدست آمده در این مرحله ریز غده ( مینی تیوبر) نامیده می شوند که نظر سلامتی کاملا باید عاری از هرگونه باکتری و قارچ باشند.

حسن پناه عضو هیات علمی مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل درباره خاک و بستر استفاده شده در مرحله کشت گلخانه ای بذر سیب زمینی می گوید: در چند سال اخیر در خصوص تولید مینی تیوبر تحقیقات زیادی انجام شده است به عنوان مثال به جای استفاده از بستر پیت ماس که نوعی خاک برگ وارداتی است، از  بسترهای بومی استانی که خیلی ارزان قیمت تر است استفاده کردیم.
وی تصریح می کند: پیت ماس در واقع بقایای نوعی خزه و جلبک می‌باشد که بیشتر در کشورهایی مانند استونی و لیتونی تولید می‌شود. این خزه‌ها جمع آوری شده و در طی فرایندی آماده سازی و بسته بندی می‌شوند و خاک برگ تولید شده از آن ضمن داشتن PH خنثی تا  بیست برابر وزن خود آب جذب می‌کند. با این حال ما برای پایین آوردن هزینه تولید بذر سیب زمینی در استان ، به جای استفاده از خاک برگ های وارداتی  ، از خاک برگ های ابداعی باکیفیت که در داخل خود استان تولید شده بود استفاده کردیم  که به خوبی جواب داد.
حسن پناه اظهار کرد: بذرهای سیب زمینی که با تغییر شیوه های تولید و با هزینه کمتر در اختیار کشاورزان استان قرار گرفته است به خوبی جواب داده است.

توسعه مزارع تولید بذر سيب زميني
رئيس هيات مديره انجمن سيب زميني كاران كشور می گوید: اردبيل يكي از استان هاي موفق و كارآمد در كشت سيب زميني بوده و احداث سايت مزارع توليد بذر سيب زميني در اين استان مورد توجه قرار گرفته است.
محمد رحيم نيازي می افزاید: با ايجاد سايت كشت توليد بذر سيب زميني بهره برداران خواهند توانست با كشت محصولات بعمل آمده از اين سايت هاي تكثير بذر ، ميزان عملكرد اين محصول در واحد سطح و كيفيت توليد آن را افزايش دهند.
وی از ایجاد مرکز تحقیقات تخصصی با هدف انجام طرح های علمی و پژوهشی تولید محصول سیب زمینی در اردبیل در آینده نزدیک خبر می دهد و می گوید: با راه اندازی این مرکز، کلیه فعالیت های علمی و تحقیقی که منجر به افزایش تولید محصول سیب زمینی و کیفی ساختن تولید شود، در این مکان دنبال خواهد شد.
با وجود تولید سالانه 2 میلیون عدد بذر سیب زمینی در استان اردبیل،  حمایت مسئولان موجب افزایش میزان تولید بذر سیب زمینی در این استان خواهد شد. استان اردبیل می تواند به تنهایی کل بذر سیب زمینی کشور را تامین و حتی مازاد آن را به کشورهای خارجی صادر کند.