آتش به جان آن فتد کاین بنا نهاد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز قم، همه ما این جمله معروف را بارها شنیده ایم: «حادثه هیچ گاه خبر نمی کند»؛ جمله ای که شاید خیلی ها آن را جدی نمی گیرند؛ حتی کسانی که خود متولی تامین امنیت مردم جامعه در برابر حوادث اند؛ یکی از حوادثی که نیروهای امدادرسان با آن مواجه اند، آتش سوزی مکان های مسکونی و عمومی است؛ شهرک های صنعتی هم از این خطر خانمان سوز در امان نیستند؛ چه بسا این خطر به واسطه وجود مواد شیمیایی و اشتعالزا در کارخانه های صنعتی، بیشتر از نقاط دیگر جان انسان ها را تهدید می کند؛ سوختن ده ها میلیارد تومان سرمایه، فقط در یکی از واحد های صنعتی شهرک شکوهیه قم و نبود امکانات کافی در تنها ایستگاه آتشنشانی این شهرک بهانه ای شد تا علل نبود ایستگاه آتشنشانی متناسب با وسعت این شهرک صنعتی را پیگیری کنیم.

سوختن 60 میلیارد تومان سرمایه

ساعت 22 روز دوم آبان بود که آتش به جان یکی از کارخانه های شهرک صنعتی شکوهیه افتاد؛ حادثه ای بزرگ که از جرقه ای کوچک در کارخانه تولید رنگ اتفاق افتاد و با شراره هایی مهیب، نه تنها این کارخانه، بلکه کارخانه های هم جوار را نیز به تلی از خاکستر تبدیل کرد.

مدیر عامل سازمان آتشنشانی خدمات شهری شهرداری قم در خصوص حجم خسارت های این حادثه و علت مهار نشدن به موقع آن گفت: از آنجا که این شهرک صنعتی فقط یک ایستگاه آتش نشانی، آن هم با امکاناتی محدود دارد، در مواقع بروز حادثه هایی با این گستردگی، نیروهای آتشنشانی از شهر قم به اینجا اعزام می شوند که با توجه به فاصله 12 کیلومتری شهرک تا قم و فاصله حدود 15 کیلومتری این شهرک تا نزدیک ترین ایستگاه آتشنشانی در قم، مهار به موقع آتش در بیشتر مواقع اتفاق نمی افتد.

آقای جعفری با بیان اینکه این حوادث در برخی مواقع منجر به خسارت های جانی می شود گفت: مجهز نبودن بخش زیادی از کارخانه های این شهرک به سیستم ایمنی هم مزید بر علت است.

سخنگوی آتشنشانی قم هم در تکمیل صحبت های او گفت:  30  دستگاه اطفا حریق و 75  نیروی عملیاتی از شهر قم به این حادثه اعزام شدند اما نبود امکانات اولیه اطفا حریق در کارخانه و همچنین وزش باد سبب شد تا آتش به کارخانه کناری که تولید الیاف داشت سرایت کند؛ کارخانه الیاف هم سیستم ایمنی نداشت و همین امر سبب شد تا دچار خسارت شود.

آقای کریمی می گفت: در این حادثه نیروهای عملیاتی شش ساعت با آتش دست و پنجه نرم کردند، چهار نیرو آسیب دیدند و در  پایان رقم خسارت 60  میلیارد تومان برآورد شد .

بیت المالی که صرف غیر می شود

فرمانده این عملیات هم با ابراز نگرانی از صرف امکانات مربوط به شهروندان شهر قم در خارج از شهر گفت: این چهارمین آتش سوزی بزرگ امسال در این شهرک است که نه تنها سرمایه های کارخانه داران در آن سوخت بلکه امکاناتی که در اختیار سازمان آتش نشانی بود تا با آن جان شهروندان را حفظ کنیم هم دود شد؛ از جمله نوعی فوم برای اطفا حریق که متاسفانه کل سهمیه امسالمان در همین حادثه به اتمام رسید.

آقای آقاخانی می گفت: قیمت این فوم 560  میلیون تومان است که از منابع مالیاتی مردم قم خریداری شده بود که به علت ایمن نبودن کارخانه های شهرک شکوهیه از دست رفت، در صورتی که اگر این کارخانه مجهز به سیستم ایمنی حریق بودند نیازی به مصرف این فوم نبود.

او می گفت: حجم این حادثه به قدری زیاد بود که ما نیمی از نیروهای شهر را به این ماموریت اعزام کردیم و این در حالی است که آتشنشانی بیش از صد نوع خدمات به مردم ارائه می کند که اگر در زمان رخ دادن این حادثه، حوادثی جدی در قم اتفاق می افتاد، ما دچار کمبود نیرو می شدیم، در حالیکه امکانات ما برای شهروندان شهر قم است نه کارخانه های صنعتی خارج از شهر.

مطابق با ماده 47 فصل 5 مبارزه با حریق، نصب سیستم های ایمنی حفاظتی و پیشگیری برای همه کارگاه های کوچک و کارخانه ها لازم است اما انگار این قانون در قم برای بیشتر کارخانه داران بی معناست.

تا اینجای کار دو سوال بی پاسخ در ذهنم باقی مانده بود؛ یکی چرایی نا ایمن بودن کارخانه های صنعتی و دیگری علت کمبود ایستگاه آتش نشانی در بزرگترین شهرک صنعتی استان با 950 کارخانه فعال.

 برای یافتن  پاسخ ابتدا به سراغ رئیس سازمان نظام مهندسی رفتم؛ آقای مقومی می گفت:  قبل از اینکه مجوزی برای ساخت واحد صنعتی داده شود باید  بر روی نقشه های ساخت  نظارت صورت گیرد که متاسفانه مسولان به بهانه هایی همچون رونق تولید،  بدون بررسی ایمن سازی، مجوز راه اندازی می دهند.

او می گفت: بارها نامه نگاری کرده ایم و خواستار پیگیری شرکت شهرک ها برای نظارت بر این موضوع شدیم؛ حتی پیشنهاد ساخت یک مرکز را برای سهولت مراجعه کارخانه داران در خود شهرک  دادیم که قبول نکردند .

پرسیدم مگر هزینه ایمن سازی چقدر است که کارخانه داران زیر بار آن نمی روند؟ او گفت: هزینه کارشناسی برای صنعتگران 65 درصد پایین تر از ارایه خدمات  به شهروندان در داخل شهر است بنابراین بالا بودن هزینه ایمنی تنها یک بهانه برای فرار از ایمن سازی است.

برای دیدن شنیده هایم سری به شهرک شکوهیه زدم؛ با کارشناس HSD شرکت شهرک ها در ایستگاه آتش نشانی شهرک قرار ملاقات گذاشتم؛ پیش از رسیدن او سری به قسمت های مختلف ایستگاه زدم؛ تنها شش نیروی عملیاتی و چهار خودرو در محل بودند؛ پس از رسیدن آقای منصوری از او در خصوص استاندارد تعداد ایستگاه لازم برای شهرک پرسیدم که با علامت سر از بی اطلاعی اش خبر داد و گفت: بودجه ما برای راه اندازی و گرفتن نیروهای عملیاتی تنها همین تعداد بود!

 وقتی درباره مصرف مالیات شهروندان قم برای کمک به صنعتگران پرسیدم گفت: شهرداری چند درصد از مالیات ما را پس بدهد تا ما ایستگاه بزنیم .

به سراغ رئیس ایستگاه آتش نشانی شکوهیه رفتم؛ آقای قرنلی می گفت: 12 نیروی عملیاتی در دو شیفت اینجا مشغول خدمت رسانی هستند؛ هر شیفت 6 نیرو دارد که در بیشتر موارد کافی هستند .

از شنیده هایم پرسیدم، اینکه به گفته مدیرعامل سازمان آتش نشانی،  بیشتر کارخانه داران شهرک اصول ایمنی را رعایت نکرده اند؛ او با لبخندی معنا دار گفت: نه چنین چیزی صحت ندارد؛ ما به طور مرتب  به واحد های صنعتی سر می زنیم و به صورت رایگان به آنها مشاوره می دهیم .

اتفاق چند روز پیش شهرک را به خاطرش آوردم؛ در پاسخ لبخندی نثارم کرد و گفت: این مورد استثنا بود.

شنیدن این جمله از زبان یک آتشنشان برایم عجیب بود؛ آنهم در مورد حادثه ای با آن عظمت که اگر نیروهای اعزامی قم نبودند معلوم نبود جان چند نفر در آن آتش مهیب به خطر می افتاد و خسارت ها چند برابر می شد؟

برای یافتن پاسخی بهتر با مدیر عامل شرکت شهرک های صنعتی تماس گرفتم اما متاسفانه پس از حدود ده بار تماس با بی تفاوتی پاسخ تلفنش را داد و گفت که با هیچ رسانه ای در این خصوص مصاحبه نمی کند و بلافاصله گوشی را قطع کرد.

تاوان سنگین یک سهل انگاری

مقصد بعدی تحقیقاتم رفتن به محل حادثه بود؛ چند خیابان پایین تر از ایستگاه آتش نشانی، در یکی از کوچه ها، ساختمان فرو ریخته کارخانه رنگ قرار داشت؛ کارخانه ای که از آن فقط خاکستر و تلی از آهن و آجر باقی مانده بود ؛ کارخانه های الیاف که دیوار به دیوار آن بودند هم نیمه سوخته بود .

سری هم کارخانه روبرویی زدم؛ مدیر کارخانه مرد میانسالی بود که برایم از شب حادثه گفت؛ اینکه  به یک آن، کارخانه دچار آتش شد و چون شیرهای آب در محوطه و انبار تعبیه نشده بود، آتش به سرعت به هر سو منتقل شد؛ او می گفت با دیدن چنین صحنه ای دستور دادم سیستم اطفا حریق کارخانه ام روشن شود؛ با این تصمیم پرتاب شدن شعله های آتش هم نتوانست آسیبی به کارخانه ام بزند؛ دو کارخانه همجوار، سیستم ایمنی نداشتند که دچار چنین سرنوشتی شدند.

 چرخی در قسمت های مختلف کارخانه اش زدم ؛ در آنجا نوعی ماده شیمایی تولید می کردند اما قبل از آغاز فعالیتش ابتدا تمام قسمت های کارخانه را ایمن کرده بود و حوزچه آب در زیر زمین تعبیه کرده بودند که آب را به  دور مخزن های انبار، اتاق اداری انبار و بخش تولید هدایت می کرد؛ سیستم پر قدرت و خوبی به نظر می رسید؛ حتی تک تک قسمت ها را برایم به کار انداخت؛ با این سیستم می شد به راحتی کارخانه را از حریق بزرگ نجات داد .

از او پرسیدم نصب این سیستم چقدر هزینه دارد؟ در جواب گفت: این سیستم را سال 95 با حدود 35 تا 40 میلیون تومان راه اندازی کردیم که البته با نرخ دلار امروز چیزی حدود 100 میلیون تومان هزینه بر می دارد؛ پرسیدم اگر کارخانه ات به سرنوشت کارخانه روبرویی دچار شود چقدر خسارت روی دستت باقی می گذارد؟ گفت بیش از 200 میلیارد تومان.

معامله پرسودی بود؛ 100 میلیون تومان هزینه برای حفظ 200 میلیارد تومان سرمایه مادی و مهمتر از آن حفظ جان انسان ها.

یک حساب و کتاب سر انگشتی می گفت اگر هر کارخانه در این شهرک 50 میلیون تومان هزینه برای ایمن سازی خرج کند، می توان با 50 میلیارد تومان همه هزاران میلیارد تومان سرمایه خوابیده در شهرک و از آن مهمتر جان کارگران را  در برابر آتش ایمن کرد، در حالیکه امسال 4 آتش سوزی بزرگ در این شهرک چیزی در حدود 240 میلیارد تومان خسارت بر جای گذاشت؛ افرادی که اگر کمی دوراندیشی را چاشنی کارشان می کردند، نه تنها این خسارت ها برای خود و کارخانه های همجوارشان به بار نمی آمد، بلکه میلیون تومان امکانات خاص شهروندان قمی هم در این حوادث هدر نمی رفت. 

بیادی _ خبرگزاری صدا و سیما _ قم