چای ترش سیستان و بلوچستان در بازار/ محصول منحصر به استان در دست دلالان

برداشت چای ترش از مزارع سیستان و بلوچستان آغاز شد، محصولي که طعم آن تنها زير زبان دلالان است .

با توجه به اینکه شهرستان دلگان در جنوب سیستان و بلوچستان ،  قطب توليد چاي ترش در کشور است ، تلاش ها بر اين است که دسترنج چاي کاران دلگاني با راه اندازي کارگاه هاي فرآوري با نام و نشان این استان عرضه شود.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز سیستان و بلوچستان، مدیر باغبانی جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان گفت: این استان رتبه اول تولید چای ترش را به خود اختصاص داده است.

برداشت چای ترش در سیستان و بلوچستان آغاز شد.

در حال حاضر برداشت چای ترش از سطح۷۲۵ هکتار از زمین های کشاورزی این استان آغاز شد و تا اواسط آذرماه ادامه دارد.
اردشیر شهرکی مدیر باغبانی جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان با بیان اینکه شهرستان های دلگان، نیکشهر، ایرانشهر، چابهار و مهرستان عمده مناطق کشت چای در سیستان و بلوچستان هستند، افزود: بیش از ۹۰ درصد چای ترش سیستان و بلوچستان در شهرستان دلگان تولید می شود.

محصولي با خواص شگفت انگيز در سیستان و بلوچستان

چای ترش یکی از بی نظیرترین محصولات خاص کشاورزی سیستان و بلوچستان است که به صورت گسترده در شهرستان های جنوبی این استان کشت می شود

این محصول با ارزش توانسته در سه دهه اخیر رونق قابل ملاحظه ای یابد و جای خود را در بین محصولات صادراتی این منطقه از کشورمان، باز کند.

چای ترش که در زبان محلی به آن چای مکی نیز می گویند سالیان پیش توسط زائرین مکه مکرمه به ایران آورده شد و برای اولین بار در کشور در شهرستان دلگان استان سیستان و بلوچستان کشت شد .

چای ترش به صورت سرد و گرم نوشیده می شود  ودر برخی نقاط بلوچستان با آن مربا ، دسر و شربت تهیه می کنند .

چای ترش به دشمن فشار خون مشهور است و دارای خواص دارویی فراونیست.

به گفته قاسمی کارشناس تولیدات گیاهی : این گیاه سرشار از آهن، مس، اسید سیتریک، آنتوسیانین، ویتامین c و دارای خواص مفید دارویی است و موجب کاهش فشار خون، کنترل کلسترول، رفع اختلالات کبدی، صفرا و کاهش استرس نیز می‌شود.

وی می گوید : این گیاه منبع غنی از آهن است و بر خلاف چای معمولی سرشار از آهن است.

 چای ترش سرشار از آهن، مس، اسید سیتریک، آنتوسیانین، فلاونوئیدها و ویتامین c و در رفع بسیاری از بیمارهای و در نتیجه افزایش طول عمر موثر است.

سیستان و بلوچستان قطب چای ترش کشور

سیستان و بلوچستان به دلیل وضعیت آب و هوایی و موقعیت جغرافیایی، با پتانسیل ها و ظرفیت های مهمی که در عرصه های مختلف کشاورزی دارد، توانسته به عنوان قطب چای ترش در کشور شناخته شود.

به گفته مدیر باغبانی جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان: این استان رتبه نخست تولید چای ترش را به خود اختصاص داده است.

اردشیر شهرکی با بیان اینکه از هر هکتار مزارع چای ترش سیستان و بلوچستان ۸۰۰ کیلوگرم محصول برداشت می شود افزود : پیش بینی شده  در مجموع ۵۸۰ تن چای ترش در این استان برداشت شود.

چای ترش از خانواده گیاه ˈپنیرکˈ است، بیشترین سطح کشت این محصول در ایران مربوط به سیستان و بلوچستان است و در این استان نیز شهرستان دلگان بالاترین میزان تولید را داراست.

دلگان قطب چای ترش سیستان و بلوچستان

شهرستان دلگان در جنوب سیستان و بلوچستان ، با 750 هکتار اراضی، زیر کشت چای ترش، رتبه نخست کشت این محصول در کشور را به خود اختصاص داده است .

به گفته مدیر جهاد کشاورزی دلگان :در این شهرستان، میانگین برداشت چای ترش از هر هکتار ۸۰۰ کیلوگرم است.

شهناز رفعت پور گفت :چای ترش یا چای قرمز ، گیاهی است یکساله با ارتفاع ۱ تا ۳ متر که همه ساله کشت آن از اواخر فروردین ماه آغاز و برداشت آن از اواخر آبان ماه آغاز و تا اواخر آذرماه در این مناطق ادامه دارد.

امسال میزان کشت چای ترش در دلگان 150 هکتار افزایش داشته است .

وی می گوید : خواص درمانی این محصول با ارزش و تقاضای بالای مصرف کنندگان موجب شده تا سطح زیر کشت چای ترش در این شهرستان نسبت به مدت مشابه سال قبل  افزایش یابد.

وی افزود : چای ترش این شهرستان علاوه بر عرضه در بازارهای داخلی به ویژه در اصفهان، بیرجند، و مشهد به کشور روسیه نیز صادر می شود.

وی از مزایای کشت این گیاه را مقاومت در برابر آفت ها ، نیاز کم به کود و سموم شیمیایی و ارگانیک بودن آن بیان کرد.

چای کاران دلگانی قریب به ۴۰ سال است که در این شهرستان چای ترش کشت می کنند.

جلوه هایی که تلفیق شده با تلاش و کوشش کشاورزان

شجاعی فرماندار دلگان گفت: در گذشته چای ترش به عنوان یک محصول وارداتی و بیشتر از کشور عربستان وارد ایران می شود اما طی سالهای اخیرا کشت آن در برخی نقاط ایران گسترش یافته و حتی اگر از این محصول استراتژیک حمایت شود می توانیم یکی از صادرکنندگان چای مکی به جهان باشیم.

فرماندار دلگان ادامه داد: به دلیل اینکه سیستان و بلوچستان دارای آب و هوای گرم و خشک بوده و چای ترش نیز در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری قابلیت رشد دارد می توانیم این محصول را به صورت گسترده در جنوب استان کشت کنیم، این چای به دلیل داشتن رنگ قرمز به چای قرمز نیز شهرت دارد.

کشاورزان این شهرستان هم با اشاره به اینکه چای ترش این شهرستان کاملا اورگانیک و فاقد هرگونه کود و سنگ شیمیایی است می گویند : با حمایت مسئولان این امادگی را داریم که سطح زیر کشت این محصول را افزایش بدهیم

محصولی بی رقیب ، از سودش بی نصیب

چای ترش سیستان و بلوچستان خوش رنگ ، با کیفیت و مرغوب است اما هیچ نام و نشانی از دیار خود در بازار فروش ندارد.

رفعت پور مدیر جهاد کشاورزی دلگان با بیان اینکه  کاشت ، داشت و برداشت چای ترش در دلگان به ازای هر هکتار برای سه  نفر ایجاد اشتغال کرده است می گوید : به علت نبود صنایع فرآوری و بسته بندی، دلالان دیگر استان‌ها، چای ترش دلگان را خریداری و پس از فرآوری و بسته بندی با برند دیگر استانها وارد بازار مصرف می‌کنند و ارزش افزوده آن هم نصیب مردم منطقه نمی‌شود.

به گفته فرماندار دلگان  با توجه به اینکه چای ترش سیستان و بلوچستان از بازار مطلوبی برخوردار است اما نبود صنایع تبدیلی و بسته بندی دراین استان باعث شده ، تا  حاصل دسترنج کشاورزان با نازل ترین قیمت به جیب دلالان دیگر استان ها برود ومحصول این استان پس از فرآوری و بسته بندی با برند دیگر استانها وارد بازار مصرف شود.

 شجاعی گفت: برای حمایت از چایکاران دلگانی و کوتاه شدن دست واسطه ها،  اتحادیه تعاونی روستایی سیستان و بلوچستان با همکاری صندوق کارآفرینی امید در ماه های گذشته اقدام به کلنگ‌زنی احداث یک باب کارخانه فرآوری و بسته بندی چای ترش با ظرفیت بسته بندی سالانه حدود  700  تن از این محصول  در دلگان کرده است.

شهرکی مدیر باغبانی جهاد کشاورزی استان هم در ادامه بیان کرد: کمک به کشاورزان و ساخت مراکز فرآوری این محصول می تواند کمک شایانی به اقتصاد این منطقه کند و در کنار تامین 100درصد نیاز داخلی ، برای ما ارزآوری داشته باشد.

سیستان و بلوچستان خواستگاه تولید انواع محصولات کشاورزی

سیستان و بلوچستان استعدادهای فراوان در زمینه کشاورزی دارد.

در مناطق مختلف سیستان و بلوچستان از شمال گرفته تا جنوب، زمین های زیر کشت محصولات و باغ ها به چشم می‌خورند که زیبایی آنها نظر هر بیننده‌ای را جلب می کند.

این استان با دارا بودن شرایط آب و هوایی تقریبا استوایی، گرم و مرطوب خواستگاه متنوع ترین میوه های گرمسیری کشوراست به طوری که در تولید برخی میوه ها در ایران بی رقیب است.

موز از مهمترین محصولات گرمسیری سیستان و بلوچستان است که نسبت به سایر محصولات گرمسیری بیشترین سطح زیرکشت را به خود اختصاص داده است و 'پاپایا' یا خربزه درختی نیز از دیگر محصولات گرمسیری استان محسوب می شود که از نواحی گرمسیری آمریکای مرکزی به این استان راه یافته است ، خربزه درختی پوستی بسیار نازک و مزه شیرین دارد که علاوه بر مصرف خوراکی، قابل استفاده در صنایع تبدیلی نیز است.

 کشت غلات، نباتات علوفه ای، محصولات جالیزی و تولیدات باغی بویژه میوه های گرمسیری شامل خرما، موز، مرکبات، انبه، خربزه درختی، چیكو، گواوا، پسته و انگور منحصر به فرد یاقوتی و تولیدات گلخانه ای بخشی از قابلیت های کشاورزی و باغی سیستان و بلوچستان را تشکیل می دهد.

علاوه بر میوه‌های گرمسیری منحصر به فرد، مرکبات این استان شامل ترنج، پرتقال، گریپ فروت و نارنگی، انواع انار و میوه‌های جالیزی نیز از دیگر محصولاتی هستند که طعم آنها متفاوت از اقسامی است که در سایر نقاط کشور کشت می‌شود‌.

می توان گفت مهم‌ترین راه رونق کشاورزی استان،استفاده بهینه از آب و خاک، اجرای طرح‌های نوین آبیاری به ویژه انتقال آب با لوله، توسعه صنعت بیمه آب و خاک کشاورزی است.

نویسنده : مرضیه کیخا