ضعف در شبکه برق و گاز و استفاده از تجهیزات غیراستاندارد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، امین نظری گفت: بازار تهران به عنوان قلب تپنده اقتصاد پایتخت و از مهم‌ترین مراکز فعالیت تجاری کشور، در شرایطی قرار دارد که فرسودگی کالبدی، تراکم بالای جمعیت، ضعف زیرساخت‌های ایمنی و کمبود مسیر‌های امدادی می‌تواند آن را در معرض خطر قرار دهد. با توجه به حجم بالای مراجعه‌کنندگان، تنوع فعالیت‌های صنفی و نقش این محدوده در ثبات اقتصادی شهر، هرگونه حادثه در بازار تهران می‌تواند پیامد‌های انسانی، اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای برای شهر و کشور به همراه داشته باشد.

رئیس گروه مطالعات ایمنی، امنیت و مدیریت بحران مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران در مورد ایمنی بازار گفت: بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که بازار تهران با وسعتی حدود ۱۱۰ هکتار و قدمتی بیش از ۱۰۰ سال، از نظر کالبدی و زیرساختی در وضعی قرار دارد که نیاز است اقداماتی برای برای ارتقاء ایمنی آن در نظر گرفته شود.

وی افزود: بازار تهران با فرسودگی بافت و تأسیسات شهر، نبود مسیر‌های امدادی و دسترسی اضطراری به علت کوچه‌های باریک و مسیر‌های پیچ در پیچ، تراکم بالای جمعیت شاغل و مراجعه‌کننده، نفوذ فعالیت‌های پرخطر و انبارداری در ساختمان‌های قدیمی، به ویژه در بخش جنوبی بازار، تداخل حرکتی موتورسیکلت‌ها، چرخ‌دستی‌ها و عابران پیاده و ضعف در شبکه برق و گاز و استفاده از تجهیزات غیراستانداردی مواجه است که عامل اصلی بسیاری از آتش‌سوزی‌ها بوده است.

رئیس گروه مطالعات ایمنی، امنیت و مدیریت بحران مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران تصریح کرد: مطالعات میدانی و داده‌های حادثه نشان می‌دهد که سه گروه تهدید اصلی در بازار تهران وجود دارد، گروه اول تهدیدات انسانی ناشی از سهل‌انگاری در استفاده از تجهیزات، نا آگاهی از اصول ایمنی، نبود آموزش‌های هدفمند و استفاده از فضا‌های ناایمن برای انبارداری است.

وی افزود: دسته دوم تهدیدات فناورانه است، شبکه برق عامل بخش مهمی از حوادث محسوب می‌شود، همچنین تجهیزات گازی و نبود سامانه‌های هوشمند اعلام و اطفای حریق، ریسک وقوع حوادث بزرگ را به شدت افزایش داده است.

نظری با اشاره به دسته سوم یعنی تهدیدات طبیعی، گفت: به علت وجود قنات‌های قدیمی، احتمال فرونشست و نشست زمین در برخی نواحی بازار وجود دارد. همچنین در زمان بارش‌های شدید، آب‌گرفتگی معابر و واحد‌های زیرسطحی، تهدیدی بالقوه برای ایمنی محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: تحلیل رخداد‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهد که فعالیت‌های صنفی در حوزه‌های پوشاک، پارچه، لوازم‌التحریر، کیف و کفش و فرش بیشترین آسیب‌پذیری را دارند. در کنار آن، فضا‌های متروکه، کارگاه‌های غیرمجاز و محل‌های انبارداری قدیمی به عنوان کانون‌های بالقوه بحران شناسایی شده‌اند، بنابراین، ایمن‌سازی این بخش‌ها باید در اولویت اقدامات کوتاه‌مدت قرار گیرد.

رئیس گروه مطالعات ایمنی، امنیت و مدیریت بحران مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران با اشاره به بررسی نمونه‌های مشابه در داخل و خارج کشور، گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد که ترکیب سه عامل مدیریت متمرکز ایمنی، آموزش مستمر ذی‌نفعان و نوسازی زیرساخت‌های حیاتی؛ مؤثرترین الگو برای حفاظت از بافت‌های تجاری تاریخی است. 

وی تصریح کرد: در بازار اصفهان، نصب سامانه‌های هوشمند اعلام حریق، احداث ایستگاه آتش‌نشانی در محدوده بازار و آموزش کسبه، منجر به کاهش چشمگیر حوادث شد، در بازار استانبول نیز ایجاد ساختار یکپارچه مدیریت ایمنی با همکاری شهرداری، آتش‌نشانی و اصناف، نقش مؤثری در حفظ امنیت و میراث تاریخی بازار داشته است.

نظری با بیان اینکه مجموعه‌ای از اقدامات فوری و میان‌مدت می‌تواند بحران در بازار تهران را کاهش دهد، گفت: اقدامات کوتاه‌مدت شامل شناسایی و مهر و موم انبار‌های غیرایمن و فعالیت‌های پرخطر، اصلاح و مقاوم‌سازی شبکه برق و گاز در راسته‌های اصلی، نصب سامانه‌های اعلام و اطفای حریق در نقاط پرخطر و اجرای مانور‌های مشترک آتش‌نشانی و اصناف برای آموزش خروج اضطراری است.

وی با اشاره به اقدامات میان‌مدت در بازار تهران گفت: تشکیل «ستاد مدیریت ایمنی بازار تهران» با مشارکت شهرداری، میراث فرهنگی و اتحادیه‌های صنفی، تدوین «دستورالعمل ایمنی بازار» و الزام رعایت آن در صدور و تمدید پروانه‌های کسب، طراحی مسیر‌های امداد اضطراری در هماهنگی با طرح تفصیلی منطقه ۱۲، استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی و واکنش سریع در محدوده بازار و اجرای برنامه نوسازی تدریجی بافت فرسوده با مشارکت مالکان و حمایت مالی دولت و شهرداری از جمله اقدامات مهم در میان مدت است.

وی با بیان اینکه بازار تهران نه تنها میراث تاریخی شهر، بلکه شریان حیاتی اقتصاد پایتخت است، گفت: وضع فعلی ایمنی این مجموعه نشان می‌دهد که ضروری است شهرداری تهران ضمن هماهنگی با سایر دستگاه‌های ذی‌ربط، اجرای طرح جامع ارتقای ایمنی بازار را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهد.

رئیس گروه مطالعات ایمنی، امنیت و مدیریت بحران مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران خاطرنشان کرد: اجرای مرحله‌ای این طرح، علاوه بر حفظ جان و مال شهروندان، موجب افزایش اعتماد عمومی، رونق اقتصادی و حفظ اصالت کالبدی و فرهنگی بازار تاریخی تهران خواهد شد.