نقش صنعت پتروشیمی در بهینه‌سازی مصرف انرژی

به گزارش خبر گزاری صدا وسیما علی ربانی در برنامه سلام خبرنگار گفت صنعت پتروشیمی برای بسیاری از مردم، صنعتی پیچیده و بعضاً مبهم به نظر می‌رسد؛ اما واقعیت این است که این صنعت نقشی بسیار پررنگ در بهینه‌سازی مصرف انرژی کشور ایفا می‌کند. به‌گونه‌ای که امروز می‌توان آن را یکی از بازیگران اصلی مدیریت انرژی در ایران دانست.

وی گفت در حال حاضر صنعت پتروشیمی کشور دارای ۷۳ واحد تولیدی و ۳ واحد تولید برق (UTDT) است و حدود ۹۰ درصد برق مورد نیاز خود را در داخل این صنعت تأمین می‌کند. طی چهار سال گذشته، با همکاری مدیران، کارشناسان و همکاران در واحد مدیریت انرژی، بیش از ۱.۷ میلیارد مترمکعب معادل گاز از طریق اجرای طرح‌های بهینه‌سازی در این صنعت صرفه‌جویی شده است؛ عددی قابل‌توجه که به‌صورت تجمعی محقق شده است.

مدیرکل بهینه سازی مصرف شرکت ملی پتروشیمی گفت به‌طور متوسط، صنعت پتروشیمی سالانه حدود ۱۰ درصد گاز کشور را مصرف می‌کند؛ اما در روز‌های سرد سال که از نیمه آبان آغاز می‌شود، این میزان به کمتر از ۵ درصد کاهش می‌یابد. محدودیت‌های گازی در این دوره‌ها باعث شده برخی واحد‌های پتروشیمی، گاه تا سه یا چهار ماه از مدار تولید خارج شوند؛ موضوعی که برای صنعتی با سرمایه‌گذاری بیش از ۱۸ میلیارد دلار، خسارت‌بار است.

ربانی بابیان اینکه سهامداران اصلی صنعت پتروشیمی، خود مردم ایران هستند. برای مثال، در هلدینگ خلیج فارس حدود ۳۹ درصد سهام متعلق به سهام عدالت است؛ یعنی بیش از ۴۰ میلیون خانواده ایرانی سهامدار این صنعت‌اند. همچنین مجموعه‌هایی مانند «پتروفرهنگ» متعلق به فرهنگیان و بخش‌هایی وابسته به صندوق بازنشستگی تأمین اجتماعی هستند که توقف تولید آنها مستقیماً معیشت مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی گفت: همین واقعیت‌ها موجب شد تا رویکرد صنعت پتروشیمی فراتر از درون صنعت تعریف شود و طرح‌هایی در حوزه‌های نیروگاهی، ساختمان، کشاورزی و بخش خانگی طراحی گردد؛ حوزه‌هایی که پتانسیل بالایی برای کاهش اتلاف انرژی دارند و تأکید مسئولان این است که این اقدامات به‌معنای کاهش رفاه مردم نیست، بلکه هدف «درست مصرف کردن» و «مصرف آگاهانه» انرژی است.

مدیرکل بهینه سازی مصرف شرکت ملی پتروشیمی گفت در قالب اجرای ماده ۴۶ برنامه هفتم پیشرفت و با محوریت مردمی‌سازی انرژی، سبدی از طرح‌ها با هم‌افزایی معاونت‌های پتروشیمی و گاز وزارت نفت تعریف شد. تمرکز اولیه این طرح‌ها بر استان‌های گیلان، مازندران و گلستان است؛ استان‌هایی که در انتهای شبکه گازرسانی قرار دارند و در ایام سرد سال با افت فشار گاز مواجه می‌شوند.

وی گفت: در این مسیر، تلاش شبانه‌روزی کارکنان شرکت ملی گاز، به‌ویژه در استان‌های شمالی، مثال‌زدنی است؛ به‌گونه‌ای که در برخی مناطق، همکاران با اقدامات دشوار و پرریسک، مانع قطع گاز مردم شده‌اند. این مجاهدت‌ها شایسته ثبت و روایت برای افکار عمومی است.

ربانی گفت از جمله اقدامات عملیاتی، آغاز طرح‌هایی در حوزه نیروگاهی مانند نیروگاه نکا، سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی شامل مرغداری‌ها و گلخانه‌ها، و اصلاح مصرف انرژی در ساختمان‌هاست؛ از جمله اصلاح موتورخانه‌ها، تعویض بخاری‌های فرسوده، جایگزینی پکیج‌ها و استفاده از تجهیزات پربازده.

ربانی گفت از جمله اقدامات عملیاتی، آغاز طرح‌هایی در حوزه نیروگاهی مانند نیروگاه نکا، سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی شامل مرغداری‌ها و گلخانه‌ها، و اصلاح مصرف انرژی در ساختمان‌هاست؛ از جمله اصلاح موتورخانه‌ها، تعویض بخاری‌های فرسوده، جایگزینی پکیج‌ها و استفاده از تجهیزات پربازده.

مدیرکل بهینه سازی مصرف شرکت ملی پتروشیمی خاطر نشان کرد در کنار این اقدامات فنی، یک حرکت فرهنگی نیز شکل گرفته است. پویش مردمی «نبض انرژی» که از سال گذشته آغاز شد، امروز با مشارکت بیش از ۲۷۵ هزار خانواده ادامه دارد و پیش‌بینی می‌شود تا پایان ماه جاری به ۵۰۰ هزار نفر برسد. برنامه‌ریزی شده است که این پویش در سال پنجم به یک تعاونی انرژی مردمی تبدیل شود و مالکیت آن به خود اعضا واگذار گردد.

وی گفت: نتایج این مشارکت مردمی فراتر از انرژی بوده است؛ به‌طوری که با عواید حاصل از مصرف آگاهانه انرژی، صف انتظار ویلچر برای کودکان نیازمند در پنج استان کشور در سال گذشته به صفر رسید و امسال هدف‌گذاری شده است که ۴۳۹۰ کودک دیگر نیز از این صف خارج شوند. همچنین احیای جنگل‌های سوخته کهگیلویه و بویراحمد با مشارکت مردم آغاز شده و به‌عنوان «قرق مردمی» به ثبت رسیده است.

ربانی با بیان اینکه در بخش مصرف، آمار‌ها گویای اهمیت موضوع است. استان مازندران در سردترین روز‌های سال‌های گذشته روزانه ۴۱ میلیون مترمکعب گاز مصرف می‌کرد که این عدد اکنون به ۳۹ میلیون مترمکعب کاهش یافته است. در مقابل، مصرف روزانه گاز تهران به حدود ۱۲۰ میلیون مترمکعب می‌رسد. تنها با کاهش ۱۰ درصدی مصرف خانگی، امکان تأمین گاز مورد نیاز چندین واحد پتروشیمی و جلوگیری از خروج صد‌ها میلیون دلار ارز از کشور فراهم می‌شود.

وی گفت: برآورد‌ها نشان می‌دهد صرفه‌جویی روزانه ۵۰ میلیون مترمکعب گاز تنها با اصلاح رفتار مصرفی – مانند کاهش چند درجه‌ای دمای وسایل گرمایشی یا باز نکردن پنجره هنگام گرما – امکان‌پذیر است؛ رقمی معادل کل کسری گاز پتروشیمی و بخشی از صنعت فولاد است.

مدیرکل بهینه سازی مصرف شرکت ملی پتروشیمی گفت در حوزه فناوری نیز صنعت پتروشیمی طی چهار سال گذشته بخش قابل‌توجهی از صرفه‌جویی‌ها را از طریق بهبود پارامتر‌های عملیاتی و بهره‌گیری از نوآوری نیروی انسانی و حدود ۳۰ درصد با استفاده از فناوری‌های نوین محقق کرده است. این صنعت موفق شده برنامه ششم توسعه را به‌طور کامل اجرا کند و حتی در برنامه هفتم نیز جلوتر از زمان‌بندی حرکت کند.

وی در پایان گفت: بر اساس برنامه‌های توسعه‌ای، قرار است تولید صنعت پتروشیمی تا مرز ۱۹۰ میلیون تن افزایش یابد، اما مصرف گاز آن تنها ۴۴ درصد رشد کند؛ موضوعی که نشان‌دهنده تمرکز جدی بر توسعه زنجیره ارزش و کاهش شدت مصرف انرژی است.