همکاری مشترک ایران و روسیه در حوزه انرژی

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما شعیب بهمن، درباره اهمیت روسیه با توجه به جایگاه این کشور در منطقه اوراسیا و تعاملات جهانی بیان کرد: چند فرصت مشخص و ملموس برای ایران در روابط با روسیه وجود دارد که می‌توان آنها را در حوزه‌های انرژی، غلات و امنیت غذایی، تجارت و ترانزیت و فرصت‌های صنعتی و فناورانه دسته‌بندی کرد.

وی با بیان اینکه در حوزه انرژی یکی از مهم‌ترین محور‌های همکاری می‌تواند جذب سرمایه و فناوری در میدان‌های نفت، گاز و پتروشیمی باشد، تصریح کرد: روسیه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت و گاز جهان، در حوزه‌های اکتشاف، حفاری، احداث خطوط لوله و ال‌ان‌جی تجربه قابل‌توجهی دارد و این ظرفیت‌ها می‌تواند زمینه همکاری مشترک را تقویت کند.

این کارشناس امور بین‌الملل ادامه داد: همچنین روس‌ها علاقه‌مند حضور در طرح‌‎های ایران هستند و این موضوع امکان جذب سرمایه و فناوری‌های نوین را فراهم می‌کند.

بهمن هم‌افزایی در بازار‌های جهانی را از دیگر زمینه‌های همکاری دانست و تصریح کرد: تنظیم قیمت، قرارداد‌های معاوضه یا سوآپ و توسعه طرح‌های مشترک صادراتی نفت، گاز و فرآورده‌ها می‌تواند در دستور کار قرار گیرد، به‌ویژه اینکه بازار‌های هدف دو کشور تا حد زیادی مشابه است و کشور‌هایی مانند چین و ترکیه از مهم‌ترین مقاصد صادراتی تهران و مسکو به‌شمار می‌روند.

وی انتقال انرژی روسیه از مسیر ایران را نیز از دیگر فرصت‌های مهم برشمرد و گفت: با توجه به محدودیت مسیر‌های غربی پس از جنگ اوکراین، روسیه به‌دنبال مسیر‌های جایگزین صادرات انرژی است و ایران می‌تواند یکی از کوتاه‌ترین و امن‌ترین مسیر‌ها برای انتقال گاز روسیه به مقاصد مورد نظر باشد. این موضوع می‌تواند از طریق قرارداد‌های بلندمدت وطرح‌های مشترک صنعتی و نیروگاهی دنبال شود.

پیشنهاد قرارداد‌های بلندمدت غلات برای تقویت امنیت غذایی

این کارشناس امور بین‌الملل با اشاره به ظرفیت همکاری در حوزه غلات و امنیت غذایی اظهار کرد: روسیه یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان غلات و به‌ویژه گندم است و صادرات این کشور در سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ حدود ۵۳ میلیون تن برآورد شده است. ایران می‌تواند از طریق قرارداد‌های بلندمدت یا تهاتری، هم در تأمین نیاز داخلی و هم بازصادرات از طریق بنادر و مناطق آزاد خود نقش‌آفرینی کند که این موضوع افزون بر درآمدزایی، به تقویت امنیت غذایی نیز کمک می‌کند.

بهمن، تجارت و ترانزیت را محور مهم دیگر روابط دو کشور دانست و گفت: موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در دسترسی به دریای خزر و خلیج فارس و نیاز روسیه به آب‌های آزاد، تکمیل کریدور شمال - جنوب را به اولویتی مشترک تبدیل کرده است، البته ایران باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که فقط مسیر عبور کالا نباشد، بلکه با ایجاد ارزش افزوده در داخل کشور، منافع اقتصادی بیشتری کسب کند.

وی توسعه همکاری‌های صنعتی و فناورانه را نیز حائز اهمیت دانست و بیان کرد: همکاری در صنایع سنگین، ماشین‌آلات، تجهیزات انرژی، قطعات خودرو، همچنین انتقال فناوری در حوزه حمل‌ونقل ریلی، زیرساخت‌های بندری و شبکه‌های برق و گاز می‌تواند در قالب طرح‌های مشترک دنبال شود.

معاهده راهبردی ۲۰ ساله، چارچوب حقوقی همکاری‌های متوازن

این کارشناس امور بین‌الملل با بیان اینکه امروز هر دو کشور تحت تحریم‌های آمریکا و غرب قرار دارند و این موضوع دیگر نمی‌تواند مانع همکاری باشد، گفت: اتصال شبکه‌های بانکی، استفاده از ارز‌های ملی، سازوکار‌های جایگزین سوئیفت و کاهش وابستگی به دلار و یورو ازجمله اقدام‌هایی است که می‌تواند هزینه مبادلات را کاهش دهد.

بهمن با اشاره به معاهده مشارکت جامع راهبردی ۲۰ ساله میان ایران و روسیه گفت: این معاهده به‌عنوان نقشه راه روابط دو کشور، چارچوب حقوقی لازم برای همکاری متوازن را فراهم کرده است، همچنین همکاری‌های چندجانبه در قالب اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس می‌تواند به توازن بیشتر روابط کمک کند.

وی تأکید کرد: روابط پایدار و راهبردی زمانی شکل می‌گیرد که هر دو طرف از آن منتفع شوند. نه ایران می‌تواند نگاه یکجانبه داشته باشد و نه روسیه. مناسبات متوازن در چارچوب بازی برد - برد و تأمین منافع ملی دو کشور شکل می‌گیرد.

وی درباره نگاه‌های متفاوت در ایران نسبت به روسیه نیز گفت: بخشی از دیدگاه‌های انتقادی ریشه در گذشته تاریخی دارد، اما سیاست خارجی نمی‌تواند برمبنای احساسات تاریخی بنا شود. شرایط امروز ایران و روسیه همچنین ساختار نظام بین‌الملل با گذشته متفاوت است و هر دو کشور نیازمند رویکردی عملگرایانه برای ارتقای روابط به سطح راهبردی هستند.