ادامه طرح‌های دستیار هوش مصنوعی منوط به مشارکت مالی وزارتخانه‌ها

به گزار ش خبرگزاری صدا و سیما ، نشست ارائه پیشرفت پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و نمایندگان دانشگاه‌ها و مجریان طرح در محل معاونت علمی برگزار شد.

در این نشست، آخرین وضعیت اجرای طرح های دستیار هوش مصنوعی در دستگاه‌های اجرایی کشور بررسی و گزارش پیشرفت فعالیت‌ها ارائه شد.

ضرورت توسعه کاربردی هوش مصنوعی در نظام اجرایی

معاون علمی رئیس‌جمهور در این نشست با تأکید بر ضرورت نفوذ فناوری در ساختارهای اجرایی کشور گفت: توسعه فناوری در دستگاه‌های دولتی نیازمند فرهنگ‌سازی است و برای عبور از موانع موجود باید همکاری گسترده‌ای میان دانشگاه‌ها، دولت و بخش‌های اجرایی شکل بگیرد.

افشین با اشاره به جایگاه علمی ایران در حوزه هوش مصنوعی افزود: دانشگاه‌های کشور از نظر علمی و پژوهشی در وضعیت مطلوبی قرار دارند و رتبه علمی ایران در این حوزه بین ۱۲ تا ۱۴ جهان است، اما در زمینه بهره‌برداری عملی و کاربردی از این دانش همچنان فاصله قابل توجهی با جایگاه علمی کشور وجود دارد.

وی تصریح کرد: اگرچه طی یک سال گذشته با تلاش متخصصان و فعالان این حوزه، رتبه کاربردی کشور بهبود یافته است، اما همچنان فاصله‌ای حدود ۶۰ تا ۷۰ رتبه‌ای میان جایگاه علمی و جایگاه کاربردی ایران وجود دارد که در کمتر کشوری مشاهده می‌شود.

مدیریت امروز بر پایه داده است

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه مفهوم مدیریت در جهان امروز دچار تحول شده است، گفت: دیگر نمی‌توان سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی را با روش‌های سنتی اداره کرد و شرکت‌های موفق جهان، شرکت‌هایی هستند که توان مدیریت داده را در اختیار دارند.

وی افزود: حجم گسترده داده‌ها با توان انسانی قابل مدیریت نیست و هوش مصنوعی نقش اصلی را در پردازش و تحلیل این اطلاعات ایفا می‌کند. بر همین اساس تلاش شده است تا مسیر تصمیم‌گیری در وزارتخانه‌ها به سمت داده‌محوری هدایت شود.

دستیارهای هوش مصنوعی جای مدیران را نمی‌گیرند

افشین با اشاره به برخی نگرانی‌ها درباره نقش دستیارهای هوش مصنوعی اظهار داشت: این دستیارها قرار نیست جای مدیران و تصمیم‌گیران را بگیرند، بلکه وظیفه آنها جمع‌آوری، تحلیل و پردازش داده‌ها برای کمک به تصمیم‌سازی است.

وی تأکید کرد: هرچه داده‌ها دقیق‌تر و اطلاعات کامل‌تر باشد، تصمیم‌گیران می‌توانند با شناخت بهتر شرایط و پیامدهای تصمیمات خود، انتخاب‌های مؤثرتری داشته باشند.

پروژه‌ای بلندمدت برای حکمرانی هوشمند

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه پروژه دستیارهای هوش مصنوعی از ابتدا به عنوان یک برنامه کوتاه‌مدت تعریف نشده بود، گفت: این طرح یک پروژه زنده و مستمر است که باید به طور مداوم به‌روزرسانی و توسعه یابد.

وی افزود: هدف صرفاً استقرار چند دستیار هوش مصنوعی در وزارتخانه‌ها نیست، بلکه این مجموعه در آینده می‌تواند به یک دستیار جامع برای نظام حکمرانی و حتی رئیس‌جمهور تبدیل شود.

شکل‌گیری قراردادهای بزرگ هوشمندسازی

افشین با اشاره به نتایج عملی اجرای این پروژه‌ها اظهار کرد: امروز قراردادهای بزرگ و حتی میلیون‌دلاری در حوزه هوش مصنوعی در کشور در حال شکل‌گیری است که حاصل تلاش دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و تیم‌های اجرایی این طرح به شمار می‌رود.

وی افزود: در گذشته معاونت علمی از یک پروژه هوشمندسازی برای یک چاه نفت حمایت کرده بود، اما اکنون قراردادهای جدیدی برای هوشمندسازی ده‌ها حلقه چاه نفت منعقد شده است که نشان‌دهنده توجه صنایع به مزایای اقتصادی و عملیاتی هوشمندسازی است.

آغاز فاز دوم با مدل جدید حمایت مالی

معاون علمی رئیس‌جمهور از آغاز مرحله جدید پروژه خبر داد و گفت: در فاز دوم، مدل حمایت مالی تغییر می‌کند و بر اساس مصوبه جدید، ۷۰ درصد هزینه پروژه توسط معاونت علمی و ۳۰ درصد توسط وزارتخانه بهره‌بردار تأمین خواهد شد.

وی تأکید کرد: هدف از این تصمیم کاهش هزینه‌های معاونت علمی نیست، بلکه اطمینان از آن است که دستگاه‌های اجرایی به این پروژه‌ها نیاز واقعی دارند و برای ادامه آنها حاضر به سرمایه‌گذاری هستند.

افشین تصریح کرد: هر وزارتخانه‌ای که خواهان ادامه پروژه باشد باید آمادگی خود را به صورت رسمی اعلام و سهم ۳۰ درصدی خود را پرداخت کند.

افزایش سهم وزارتخانه‌ها از سال آینده

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به برنامه‌ریزی برای سال آینده گفت: نسبت حمایت‌ها در سال آینده معکوس خواهد شد؛ به‌گونه‌ای که ۷۰ درصد هزینه پروژه‌ها توسط وزارتخانه‌ها و ۳۰ درصد از سوی معاونت علمی تأمین می‌شود.

وی افزود: در سال‌های بعد نیز پروژه‌ها باید به مرحله‌ای برسند که دستگاه‌های اجرایی بتوانند از محل ارزش افزوده و منافع حاصل از اجرای طرح، آنها را ادامه دهند.
دو شرط برای تمدید قراردادها

افشین اعلام کرد: از ۱۵ تیرماه، قراردادهای جدید تنها در صورت تحقق دو شرط تمدید خواهند شد؛ نخست آنکه دانشگاه یا مجری پروژه تمامی تعهدات قبلی خود را انجام داده باشد و دوم آنکه وزارتخانه مربوطه ادامه پروژه را تأیید و سهم مالی خود را پرداخت کند.

وی افزود: پیش‌پرداخت سهم ۳۰ درصدی وزارتخانه‌ها نیز باید در ابتدای قرارداد انجام شود و قراردادهای جدید به صورت سه‌جانبه میان معاونت علمی، وزارتخانه و دانشگاه یا مجری طرح منعقد خواهد شد.

تقویت زیست‌بوم هوش مصنوعی کشور

معاون علمی رئیس‌جمهور در پایان با اشاره به آثار علمی اجرای این طرح گفت: پروژه دستیارهای هوش مصنوعی علاوه بر کمک به حل مسائل اجرایی کشور، موجب تقویت هسته‌های پژوهشی، گروه‌های دانشجویی و فعالیت‌های علمی در دانشگاه‌ها شده و آثار آن در توسعه زیست‌بوم هوش مصنوعی کشور به خوبی قابل مشاهده است.

سکوی ملی هوش مصنوعی به مدار خدمت بازگشت

در ادامه این نشست، عبدالحسن بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستاد‌های توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، با اشاره به حمایت‌های انجام‌شده از پروژه دستیاران هوش مصنوعی گفت: با توجه به اینکه امکان تخصیص اعتبارات به دانشگاه‌ها تا تیرماه وجود نداشت، با حمایت و موافقت معاون علمی رییس‌جمهور، تخصیص منابع مالی دانشگاه‌ها پیش از پایان سال و در اسفندماه انجام شد تا فعالیت هسته‌های پژوهشی شکل‌گرفته در این طرح متوقف نشود.

وی افزود: حدود ۹۰درصد اعتبارات دانشگاه‌ها پیش از آغاز سال جدید پرداخت شد تا تیم‌های پژوهشی و دانشجویی بتوانند فعالیت‌های خود را بدون وقفه ادامه دهند.

بهرامی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه زیرساخت‌های ملی هوش مصنوعی اظهار کرد: با وجود آسیب‌های واردشده به سکوی ملی هوش مصنوعی در جریان جنگ تحمیلی اخیر، این سکو از ابتدای خردادماه بار دیگر به مدار خدمت بازگشت.

رئیس مرکز راهبری ستاد‌های توسعه اقتصاد دانش‌بنیان با اشاره به اقدامات معاونت علمی در روز‌های بحرانی کشور گفت: همزمان با وقوع جنگ و با تدبیر معاون علمی رئیس‌جمهور، از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین خدمات پردازشی استفاده شد و یارانه‌های لازم برای ارتقای این خدمات در اختیار پروژه‌ها قرار گرفت.

تحویل ۱۴ دستیار هوش مصنوعی به معاونت علمی در فاز نخست

در ادامه این نشست، محمدباقر غزنوی، ناظر طرح دستیاران هوش مصنوعی معاونت علمی، گزارشی از روند اجرای پروژه ارائه کرد و گفت: مجموعه دستیار‌های هوش مصنوعی فعال در این طرح شامل دانشگاه‌ها و شرکت‌هایی هستند که از اسفندماه ۱۴۰۳ فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و تعدادی از مجریان نیز اخیراً به این مجموعه پیوسته‌اند.

وی افزود: تمامی پروژه‌های فعال این دوره تا ۱۵ تیرماه فرصت دارند تعهدات خود را تکمیل کنند و پس از آن، پرونده این فاز از پروژه بسته خواهد شد.

غزنوی با اشاره به اهمیت مرحله فعلی پروژه اظهار کرد: فاز دوم که اکنون در حال اجراست، مرحله هوش تجاری و مدل‌سازی وزارتخانه‌ها محسوب می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن ساختار کسب‌وکار دستگاه‌ها، پایگاه‌های داده و روابط اطلاعاتی آنها شناسایی و مدل‌سازی می‌شود.

ناظر طرح دستیاران هوش مصنوعی با اشاره به دستاورد‌های فنی پروژه گفت: یکی از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در این مرحله، طراحی و استقرار یک استاندارد واحد بومی برای تمامی پروژه‌ها بود.

به گفته او، این استاندارد بر مبنای چارچوب بین‌المللی CRISP-DM توسعه یافته و برای آشنایی مجریان، چندین کارگاه آموزشی حضوری و مجازی نیز برگزار شده است.

غزنوی اظهار کرد: هدف این بود که همه دانشگاه‌ها و مجریان با زبانی مشترک و بر اساس یک چارچوب واحد پروژه‌های خود را توسعه دهند.

این مقام مسئول با اشاره به خروجی‌های مرحله نخست پروژه گفت: در پایان فاز اول، ۱۴ دستیار هوش مصنوعی همراه با کد‌ها و مستندات فنی به معاونت علمی تحویل داده شد. برخی از این دستیار‌ها اکنون در حال بهره‌برداری هستند، اما تعدادی نیز به دلیل نبود زیرساخت‌های لازم از جمله خدمات میزبانی و استقرار پایدار، عملاً بلااستفاده مانده‌اند.

وی از توسعه سامانه‌ای واحد برای اجرای پروژه‌ها خبر داد و گفت: در این مرحله، به جای تمرکز بر توسعه جداگانه نرم‌افزارها، تلاش شد تمامی مجریان روی مدل‌سازی داده و شناخت فرآیند‌های وزارتخانه‌ها تمرکز کنند.

غزنوی افزود: سامانه واحدی طراحی شد و در اختیار همه مجریان قرار گرفت تا داده‌ها و مدل‌های خود را در آن بارگذاری کنند. تا به امروز، اطلاعات ۱۲ مجری در نسخه سوم این سامانه ثبت و یکپارچه‌سازی شده است.

ناظر طرح دستیاران هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های این مرحله را حل بخشی از مسائل مرتبط با مالکیت داده و حاکمیت اطلاعات دانست و گفت: با همکاری معاونت علمی و دستگاه‌های مرتبط، گام‌های مؤثری برای تعیین سازوکار دسترسی به داده‌های مورد نیاز پروژه برداشته شده است.

او افزود: برخی از مجریان به دلیل عدم دسترسی به داده‌های واقعی، از داده‌های مصنوعی استفاده کرده‌اند، اما با وجود این محدودیت‌ها، روند توسعه پروژه را متوقف نکردند که جای تقدیر دارد.

غزنوی درپایان هدف نهایی پروژه را دستیابی به سامانه‌هایی خواند و خاطرنشان کرد: این پروژه باید بتوانند روند تحولات داده‌ای کشور را پیش‌بینی کنند، زنجیره اثرات تصمیمات را نشان دهند و در نهایت بستری برای توسعه دوقلو‌های دیجیتال دستگاه‌های اجرایی فراهم آورند.