استفاده از توان ساخت داخل و فناوری‌های جدید در میدان نفتی پایدار غرب

به گزارش  خبرگزاری صدا وسیما  طرح توسعه و افزایش تولید میدان‌های نفتی آبان و پایدارغرب با هدف دستیابی به حدود ۶۷ میلیون بشکه تولید تجمعی اضافی، در یک دوره ۱۰ساله و در قالب الگوی تازه قرارداد‌های نفتی اجرا می‌شود. میدان پایدارغرب در ۳۵ کیلومتری واحد فرآورش مرکزی میدان چشمه‌خوش قرار دارد و توسعه آن، افزون بر افزایش ظرفیت تولید، ایجاد حدود هزار فرصت شغلی را دنبال می‌کند که ۸۹۰ نفر از نیرو‌های شاغل در طرح را نیرو‌های بومی تشکیل می‌دهند.

دانش، زیرساخت توسعه پایدار

یکی از پایه‌های توسعه پایدار در این طرح، انتقال دانش و فناوری به متخصصان ایرانی است. در همین چهارچوب، دوره تخصصی حفاری شعاعی برای کارشناسان شرکت مهندسی و توسعه نفت، شریک ایرانی پیمانکار و نیرو‌های ایرانی پیمانکار برگزار شد.

سیروس آقاجری، سرپرست طرح توسعه و افزایش تولید میدان‌های نفتی آبان و پایدار غرب، گفت: برگزاری این دوره در چهارچوب تعهد‌های انتقال فناوری در قرارداد‌های نفتی «آی‌پی‌سی» و با همکاری شرکت روسی «زدان‌وی» انجام شده است. آموزش‌ها نیز در سه مرحله تئوری، عملی و پس از کارگاه طراحی شده‌اند تا متخصصان ایرانی، افزون بر مباحث علمی، فرصت آشنایی عملی با فناوری‌های نوین و کاربرد آنها در پروژه‌های اجرایی را داشته باشند.

حفاری شعاعی با ایجاد شاخه‌های جانبی در اطراف چاه، سطح تماس چاه با مخزن را افزایش می‌دهد و با بهبود جریان سیال، امکان افزایش تولید از چاه‌های نفتی را فراهم می‌کند. به‌کارگیری این فناوری می‌تواند بهره‌وری و ضریب برداشت از مخزن را افزایش دهد و انتقال دانش آن به متخصصان ایرانی، ظرفیت داخلی را برای اجرای پروژه‌های توسعه‌ای آینده تقویت کند.

آقاجری، اجرای برنامه‌های انتقال فناوری را افزون بر انتقال دانش و تجربه‌های تخصصی، زمینه‌ای برای ارتقای توان فنی کارشناسان ایرانی و بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته می‌داند؛ موضوعی که از پایه‌های توسعه پایدار در صنعت نفت به شمار می‌آید.

فناوری ساخت داخل در مسیر تولید

استفاده از ظرفیت شرکت‌های ایرانی در تأمین تجهیزات نیز بخش دیگری از رویکرد توسعه‌ای طرح آبان و پایدار غرب است. در همین چارچوب، لوله‌های فشار بالای جی‌آرئی (GRE) ساخت داخل برای انتقال آب همراه نفت به چاه‌ها جایگزین لوله‌های فلزی شده‌اند. این لوله‌ها در یکی از شرکت‌های داخلی تولید شده است.

به گفته سرپرست طرح توسعه و افزایش تولید میدان‌های نفتی آبان و پایدار غرب، استفاده از این لوله‌ها (جی‌آرئی) می‌تواند کیفیت و دوام سامانه انتقال آب همراه نفت را افزایش دهد و در کنار کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی، هزینه‌های نگهداری و تعمیرات را نیز کاهش دهد.

مقاومت بیشتر این لوله‌ها در برابر خوردگی، از دیگر مزیت‌های استفاده از آنهاست؛ ویژگی‌ای که می‌تواند با کاهش احتمال آسیب و نشت در سامانه انتقال، به افزایش ایمنی عملیات و کاهش خطر‌های محیط زیستی کمک کند. همه آزمون‌ها و ارزیابی‌های عملکردی این لوله‌ها نیز به تأیید واحد کنترل کیفیت و بخش‌های تخصصی پیمانکار اصلی طرح رسیده است.

آقاجری این اقدام را نمونه‌ای از تلفیق فناوری‌های نو با توان تولید داخلی می‌داند؛ رویکردی که در آن توسعه میدان، افزون بر افزایش تولید، به تقویت زنجیره ساخت داخل نیز کمک می‌کند.

پایش هوشمند؛ چشم ناظر بر تولید

در کنار توسعه زیرساخت‌ها و انتقال فناوری، سامانه مانیتورینگ طرح‌های توسعه و افزایش تولید میدان‌های آبان و پایدار غرب، امکان مدیریت دقیق‌تر و برخط عملیات را فراهم کرده است؛ سامانه‌ای که با پایش ۲۴ساعته و هفت روز هفته، اطلاعات مورد نیاز برای مدیریت چاه‌ها و تأسیسات تولیدی را در اختیار متخصصان قرار می‌دهد.

این سامانه وضعیت چاه‌های تولیدی و پمپ‌های درون‌چاهی را به‌صورت لحظه‌ای پایش می‌کند و امکان دریافت گزارش‌های برخط از مشکلات و خرابی‌ها را فراهم می‌کند. این قابلیت در مناطق مرزی و نقاطی که دسترسی به چاه‌ها دشوار است، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا شناسایی سریع مشکل و کنترل آن می‌تواند از طولانی شدن اختلال در تولید جلوگیری کند.

سامانه مانیتورینگ همچنین وضعیت چاه‌های دفع پساب را به‌صورت لحظه‌ای کنترل می‌کند و اطلاعات لازم را برای برنامه‌ریزی عملیات ترمیمی و بهبود تزریق‌پذیری در اختیار متخصصان قرار می‌دهد.

از سوی دیگر، پایش فشار خطوط لوله انتقال نفت، امکان شناسایی سریع نوسان‌های فشار، خرابی‌ها و مشکلات احتمالی را فراهم می‌کند.

پایش وضع فرآورش نیز بخش دیگری از قابلیت‌های این سامانه است. با دریافت اطلاعات لحظه‌ای از فرایند فرآورش، نوسان‌ها و اختلال‌های احتمالی زودتر شناسایی می‌شوند و زمینه برای برنامه‌ریزی تعمیرات و بازسازی در زمان مناسب فراهم می‌آید؛ موضوعی که می‌تواند از توقف‌های ناگهانی و افزایش هزینه‌های عملیاتی جلوگیری کند.

سامانه رصد با ارائه تصویری جامع و پیوسته از فرایند تولید نفت، امکان شناسایی موانع و برنامه‌ریزی برای رفع آنها را بهبود می‌دهد. در چنین ساختاری، تصمیم‌گیری از حالت واکنشی خارج می‌شود و مدیریت تولید بر پایه اطلاعات لحظه‌ای و دقیق انجام می‌گیرد.

این قابلیت‌ها، افزون بر کمک به استمرار تولید، از دیدگاه محیط زیستی نیز اهمیت دارند. پایش مستمر خطوط انتقال و چاه‌های دفع پساب، شناسایی سریع اختلال‌ها و امکان واکنش به‌موقع، می‌تواند خطر‌های ناشی از خرابی تجهیزات و نشت احتمالی را کاهش دهد.

تولید، اشتغال و محیط زیست

طرح توسعه میدان‌های آبان و پایدار غرب، افزون بر هدف تولیدی، ظرفیت ایجاد حدود هزار فرصت شغلی دارد که ۸۹۰ نفر از نیرو‌های شاغل در آن را نیرو‌های بومی تشکیل می‌دهند. این سهم، نقش طرح‌های توسعه نفتی را در ایجاد فرصت‌های شغلی برای ساکنان مناطق اطراف نشان می‌دهد.

با این حال، توسعه پایدار در مناطق نفت‌خیز تنها با افزایش تولید و ایجاد اشتغال محقق نمی‌شود. استفاده از تجهیزات بادوام، کاهش خوردگی، کنترل خطوط انتقال، پایش چاه‌های دفع پساب و واکنش سریع به مشکلات عملیاتی، از جمله اقدام‌هایی هستند که می‌توانند هم‌زمان بهره‌وری را افزایش دهند و خطر‌های محیط زیستی را کاهش دهند.

از این منظر، آموزش نیروی انسانی، استفاده از لوله‌های جی‌آرئی ساخت داخل و توسعه سامانه‌های پایش هوشمند، اقدام‌هایی جدا از یکدیگر نیستند؛ بلکه هرکدام بخشی از زنجیره‌ای هستند که به مدیریت بهتر تولید، کاهش هزینه‌ها و افزایش ایمنی عملیات کمک می‌کنند.

پایدارغرب؛ پیوند دانش، فناوری و تولید

توسعه میدان پایدار غرب را نمی‌توان تنها با میزان نفت تولیدشده سنجید. در این طرح، افزایش تولید با انتقال فناوری و تقویت توان متخصصان ایرانی، استفاده از تجهیزات ساخت داخل، به‌کارگیری فناوری‌های نوین، ایجاد اشتغال بومی و توجه به الزامات محیط زیستی همراه شده است.

این رویکرد نشان می‌دهد توسعه پایدار در صنعت نفت، فرایندی چندوجهی است که در آن، میدان نفتی افزون بر محل برداشت منابع، به زمینه توسعه فناوری، رشد توان داخلی، ایجاد اشتغال و مدیریت دقیق‌تر تولید تبدیل می‌شود.

پایدار غرب در مسیر توسعه خود، از سویی به افزایش تولید و بهره‌برداری از ظرفیت‌های مخزن چشم دارد و از سوی دیگر، با تکیه بر دانش، فناوری و توان داخلی، تلاش می‌کند هزینه‌ها و خطر‌های عملیاتی را مدیریت کند؛ مسیری که می‌تواند الگویی برای پیوند میان توسعه تولید و توسعه پایدار در میدان‌های نفتی کشور باشد.