پخش زنده
امروز: -
کارشناس ارشد مسائل بینالملل گفت: گزارشهای رسانههای اروپایی نشاندهنده شلیک موشکهای جدیدی از سوی ایران با سرعت و برد بیشتر و با سر جنگی سنگینتر است که نشان میدهد ما میتوانیم اوضاع جنگ را تغییر بدهیم.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای سعدالله زارعی در برنامه گفتگوی ویژه خبری به تحلیل تحولات منطقه و جنگ پرداخت و به پرسشها در این باره پاسخ داد.
سوال: در تحلیل کلی الان سناریویی که دشمن به ویژه در مناطق جنوبی کشور ما دنبال میکند چیست آنها نهایتا چه هدفی را میخواهند محقق کنند؟
زارعی: ما اگر که یک مروری بر چند روز اخیر داشته باشیم، متوجه میشویم که آمریکاییها در یک فضای پر از ابهامی دارند عمل میکنند. یعنی رفتارشان از یک طرف به نظر میآید که ناظر به باز کردن تنگه هرمز باشد یعنی خارج کردن این تنگه از دست ایران و از یک منظر دیگر وقتی به موضوع نگاه میکنیم و تشدید بعضی اقدامات که حالا آن تشدید هم باز نوسان داشته مثلا دیشب ما شاهد کاهش عملیاتهای آمریکاییها بودیم، اینها از این منظر بیان کننده این است که آمریکاییها در یک فضای عدم تصمیم گیری قرار دارند.
سوال: تاکتیک شان نیست به نظر شما؟
زارعی: میتواند تاکتیک هم باشد ولی آنچه که یک ناظر نسبت به این قضایا وقتی میخواهد صحبت کند این رفت و آمدها و این افزایش و کاهشها را کنار هم قرار میدهد یک نگاهی به سابقه میکند متوجه میشود که در یک فضای ابهامی اینها قرار دارند مثلا از یک طرف بحث تنش بوده، از دیشب تا حالا و از دیروز تا حالا صحبت دیپلماسی هم آمده وسط؛ این یک عنصر جدیدی در بیان اینها است یکی از وزرای کابینه ترامپ آمده صحبت از این که باز میخواهیم گفتوگوها را فعال کنیم این را آمده مطرح کرده، از آن طرف هم پیغام پسغامهایی که کشورهای عربی داشتند مثل مثلا عربستان سعودی، پیغام داده که ما داریم تلاش میکنیم برای مهار قضیه، یا بیانیهای که دولت امارات داده، پس از آن بیانیه قرارگاه خاتم الانبیاء، دولت امارات آمد یک بیانیهای داد مبنی بر این که ما خواهان کنترل اوضاع هستیم و میخواهیم که دیپلماسی فعال بشود. همین حرفها توسط مصریها زده شده، نخست وزیر عراق در سفری که به واشنگتن داشته باز گفته که ما راجع به فعال سازی دیپلماسی صحبت کردیم و عراق قرار است نقشی بر عهده بگیرد.
مجموعه اینها بیشتر یک فضای ابهام را به تصویر میکشد تا فضای تصمیم گیری مشخص و اقدامات معین؛ بنابراین نمیشود واقعا با قاطعیت راجع به این که چه اتفاقی قرار است روزهای آینده بیفتد صحبت کرد، اما در عین حال یک نکته این جا وجود دارد و آن نکته این است که آمریکاییها در طول این دوره مذاکره به مرور یک تغییراتی در وضعیت نظامی شان دادند. مثلا از حجم تجهیزات و نفرات در پایگاههای ثابت کم کردند مثلا حجم نیروهایشان در پایگاه پنجم بحرین تقریبا به یک پنجم تنزل پیدا کرده یا نیروها تجهیزاتی که در العدید داشتند به شدت کاهش دادند و مجموعه پایگاههای آمریکا در منطقه حتی پایگاه اردن که تا به حال تقریبا نقطه تمرکز آمریکاییها مخصوصا در بخش هواپیمای سوخت رسان، پایگاه الازرق اردن بوده الان گزارشهایی که میآید این است که بخش زیادی از این تجهیزات منتقل شده به منطقه عقبه و یک بخشی از آن منتقل شده به فرودگاه بن گوریون رژیم صهیونیستی؛ از طرف دیگر در بخش دریایی و جنگ افزارها و ناوها، یک گزارش این است که آمریکاییها یک افزایشی در این بخش داشتند.
یعنی از پایگاهها کم شده به ناوها اضافه شده، در بخش ناوها و تجهیزات نظامی جنگی هم باز آمریکاییها از فضای نیروی هوایی تا یک حدی منتقل شدند به فضای نیروی دریایی و در یک جاهایی هم صحبت از نیروی زمینی و اینها است؛ بنابراین یک تغییراتی در فضای عملیاتی آمریکاییها مشاهده میکنیم از آن طرف صحبت از دیپلماسی میشود من برداشتم این است که آمریکاییها به شدت دچار یک تردیدهایی هستند کما این که امروز شاهد بودید در کنگره آمریکا رئیس فراکسیون حزب دموکرات آمد و صراحتا گفت که ما از دولت میخواهیم که پایان جنگ را اعلام کند و بعضی از باز نمایندگان عضو جمهوری خواه هم همین حرفها را زدند یعنی نشان میدهد در داخل جامعه آمریکا درباره این که آیا باید وارد یک جنگ جدیدی با ایران شد یا نه؟ یک اختلاف و تفاوتی وجود دارد؛ بنابراین واقعا نمیشود جمع بندی کرد فقط میشود بعنوان یک ناظر در صحنه تحولات را به روز تحلیل کرد اگر بخواهیم به روز تحلیل کنیم، میگوییم که گویا عزم عملیاتی آمریکاییها دو روز پیش پررنگتر بوده از امروز؛ حالا فردا چه خواهد شد؟ باید ببینیم این بحثها در نهایت به کجا ختم میشود؟
سوال: این که اشاره کردید آنها رویکرد را دارند تغییر میدهند از هوایی دارند به سمت دریایی و زمینی میآیند و پیش از این هم خیلی به ویژه در رسانهها مطرح میشد که سناریوی عملیات زمینی را خیلی دارند دنبال میکنند حتی مثلا اصابتهایی که در ایران شکل گرفت گفتند پلهای ارتباطی که اینها میتواند نقش رساندن پشتیبانی و لجستیک را به نیروها در نوار ساحلی مثلا بتواند تامین کند با آن هدف دارد زده میشود که عملیات نظامی زمینی را انجام بدهند این تحرکات الان این سناریو را دارد تقویت میکند یا نه؟ خیلی معتبر نیست؟
زارعی: دو تا جواب دارد این فرمایش شما، یک جواب آن این است که عملیات زمینی سختترین انتخاب و اقدامی است که آمریکاییها ممکن است انجام بدهند. چون برخلاف عملیاتهای هوایی که هواپیماها در یک ارتفاعی قرار میگیرند و نقاطی را میزنند با دقت هم میتوانند بزنند و یا مثلا ناوها میتوانند فاصله بگیرند از تیررس دور بشوند در عین حال شلیک داشته باشند یا به وسیله پرنده هایشان به نوعی اقدامات نظامی انجام بدهند و آسیبی هم به آن صورت نبینند. اما در جنگ زمینی لازمه اش نفرات است، این که نفرات به اندازهای که بتوانند اگر یک جایی را مثلا بگیرند بتوانند نگه دارند. گزارشهایی که در خصوص نیروهای زمینی و یگان زمینی آمریکا مطرح است میگویند یک چیزی حدود ۱۷ هزار نیروی زمینی دارند که همیشه این را میدانید شما که نیروی عمل کننده یک پنجم عددی است که اعلام میشود یعنی اگر ۱۷ هزار نفر صحبت میشود.
یک پنجم اینها نیروی عمل کننده هستند بقیه حالت ذخیره و پشتیبانی و جایگزین و اینها دارند. اینها از عملیات زمینی خبر نمیدهند یعنی این وضعیت، وضعیت عملیات زمینی نیست. عدد، عدد زمینی نیست. نکته دومی که وجود دارد که از این ممکن است مهمتر باشد این است که این حملاتی که آمریکاییها طی دو هفته گذشته در ۵ یا ۴ استان جنوبی اگر فارس را اضافه کنیم میشود ۵ استان، البته فارس کمتر در معرض تهاجم بوده بیشتر منطقهای از خوزستان تا سیستان و بلوچستان درگیر بوده، اگر اینها را ما نگاه کنیم میبینیم اقدامات امریکاییها علیه زیرساختهای ارتباطی ایران عمدتا حالت نمادین داشته، اثر زیادی نمیتواند داشته باشد. مثلا یک پل را زدند در خبرها شما دیدید که از کنار این پل سریع یک جاده درست شده و حالا این جاده را هم بزنند باز یک جاده دیگر درست میشود اینها چیزهایی نیست که بتواند به طور واقعی ارتباطات زمینی ما را مختل کند و در کنار آن میبینیم که آمریکاییها به طور جدی وارد زدن زیرساختها حیاتی که مثلا انرژی را بزنند، خیلی برق و آب و اینها را در جنوب مورد هدف قرار بدهند، هنوز وارد این فاز نشدند؛ و لذا تنها کاری که دیشب انجام شد که تازه آن هم باز خیلی تاثیرگذار نیست حمله به دارخوین بود که دارخوین یک تاسیسات در حال ساخت بود یعنی برق دارخوین وارد مدار نشده بود حالا اینها آمدند دارخوین را به صورت نمادین زدند که به ما بگویند ما زیرساختها را میزنیم اینها همه بیان کننده احتیاط است یعنی آمریکاییها نیامدند بی مهابا بزنند به دل مسئله و یک کار خیلی جدی انجام بدهند، به نظر میاید که آن.
سوال: هنوز دارند ارزیابی میکنند به نظر شما؟
زارعی: به نظرم دارند شرایط را ارزیابی میکنند اول، دوم این که احتیاط شان خیلی زیاد است در بخش زمینی و این طبیعی هم هست، چون اقدامات زمینی علیه یک کشوری در اندازه جمهوری اسلامی و با این حجم از نیروی نظامی خیلی کار دشواری است این که یک جایی را انسان بیاید بمباران کند نیروهایی را از بین ببرد بعد بخواهد مثلا هلی بورن کند، چه تعداد میخواهد هلی بورن کنند و اینهایی که میآیند آنجا چطور میخواهد حفظ شود، چون آن نیرویی که در آنجا هست همانطور که ما الان داریم پایگاه الازرق اردن حتی در همین یکی دو روزه ما به یک پایگاه آمریکایی به نام ملک حسین در نزدیک بندرعقبه در ۵ کیلومتری رژیم صهیونیستی حمله کردیم؛ بنابراین اگر آنها بخواهند در یک جایی در اطراف ما نیرو پیاده کنند چطور میخواهند اینها را حفظ کنند؟ این هست که آمریکاییها با احتیاط خیلی زیاد ...
سوال: یک عده هم در تحلیلها دارند یک مقداری عوامانهتر مطرح میکردند که نه اینها الان یک مقدار بخاطر شرایط آب و هوا که الان جنوب خیلی گرم است یا مثلا پایان بازیهای جام جهانی منتظرند که یک مقداری شرایط مساعدتر شود مثلا اینها را هم برخی مطرح میکنند.
زارعی: اینها حرفهایی است که اساسی ندارند. یعنی نه میشود رد کرد و نه میشود قبول کرد. یک حرف دیگر هم کنار این است که میگویند این قضایا تا نوامبر که انتخابات امریکا برگزار میشود ادامه پیدا میکند، بعد از انتخابات اگر حزب جمهوری خواه اکثریت راحفظ کند، یک وضعی پیش میآید، اگر انتخابات را ببازد یک وضع دیگری پیش میآید. یک تحلیلهایی که مبنای آن بیشتر حالت ژورنالی دارد تا یک مبنای حقیقت از مسئله. اما یک چیزی روشن است اینکه جمع بندی امریکاییها از جنگ ۴۰ روزه اعم از پنتاگون، شخص ترامپ، دستگاه سیاسی امریکا و وزارت خارجه مبتنی بر شکست است. اینها میگویند ما در جنگ ۴۰ روزه اهداف را محقق نکردهایم و این حرف مشترک شان است و این قطعی است. براساس این موضوع آن چیزی که اینها از تدارک آن صحبت میکنند اینها ضعیفتر از تدارک نهم اسفندماه آنها است. اگر تدارک نهم اسفندماه را نگاه کنید مقایسه کنید با تدارکی که الان اینها دارند و حرف از عملیات تهاجمی میزنند، الان تدارک شان ضعیفتر است. اینها نشان دهنده این است که امریکاییها در فضای قطعیت قرار نگرفتهاند، هنوز دارند ارزیابی میکنند، زیر فشار هستند، بازگشت به جنگی که آنها میگویند احتمالاً به سرنوشت جنگ رمضان مبتلا میشود، این برای آنها دشوار است. یعنی وارد یک تونل تاریک میشوند، تونلی که قبلاً در آن گیر کردهاند؛ بنابراین این قضیه به این سادگیها نیست، البته ما در جمهوری اسلامی نباید براساس این علامتها برنامه ریزی کنیم، ما باید براساس اینکه دشمن زخمی ممکن است هر لحظه بخواهد یک زخمی بزند به آن نگاه کنیم و هم هشدارهای مؤثر بدهیم و هم اقدامات مؤثر بکنیم. به نظر من عملکرد نیروهای مسلح در طول این دوره ۵ ماهه البته (قطع صدا) ما به طور خاص راجع به فضای فعلی حرف بزنیم. عملکرد نیروهای مسلح هم قرارگاه خاتم به لحاظ فرماندهی و هم یگانهای سپاه و یگانهای ارتش به لحاظ عملکردی بسیار درخشان بوده است.
سؤال: رسانههای خارجی هم میگویند که جنگی که ایران انجام میدهد، خیلی هوشمندانه و صبورانه و متمدن دارد اتفاق میافتد؟
زارعی: بله، رسانههای امریکایی را امروز مرور میکردم گفته بودند ایران ابتکار عمل در جنگ را در دست دارد. ازجمله همین رهبر دموکراتهای کنگره تصریح کرده بود که کنترل جنگ در دست ایران است. شخصیتهایی مثل مرشایمر هم مرتب میگویند که ایران یک عنصر اساسی را دراختیار گرفته است و آن هم تنگه هرمز است. من میخواهم به یک عنصر قویتر از همه اینها را اشاره کنم که این روزها اتفاق افتاد، بعد از تشییع عظیم پیکر مطهر رهبر انقلاب و آن هم مسئله انتقام است. انتقام و طرح مسئله انتقام و تأکیدهای رهبر عزیز بر این مسئله و حمایت عمومی از مسئله انتقام و گسترش این حق به سطح منطقه و بین الملل که کسانی در بیرون هم حمایت کردند، این هم تبدیل شده است به یک برگ برنده قوی در دست جمهوری اسلامی و تمام سیستم امریکا را دچار اختلال در تصمیم گیری و فهم شرایط کرده است.
سؤال: جالب است آن زمانی که بحث انتقام خیلی در رسانهها برجسته شد و ترامپ هم گفت که من دستورات لازم را اگر من را بزنند دادهام که چه شود. آن زمان برخی در تحلیلها میگفتند که قطعاً مطمئن باشید که ترامپ را اسرائیلیها خواهند زد که آنها هم بدون هزینهای برای اسرائیل که او هم به ایران حمله کند. الان رژیم صهیونی در یک فضای سکوتی است، تحلیل شما چه است؟
زارعی: دو خبر اینجا وجود دارد. یک خبر از سمت امریکاییها است و یک خبر از سمت اسرائیلیها است. خبری که از سمت امریکاییها است مبتنی بر این است که به اسرائیل گفتهاند که شما به هیچ وجه دخالتی نکن و از منازعهای که ما با ایران داریم کنار باش. دلیل اینکه امریکاییها این را میگویند این است که ورود اسرائیل دراین مسئله منطقه را به نفع ایران متحد میکند، به لحاظ افکار و لحاظ جریانهای نخبگی و برخی از دولت ها. ولی وقتی که اسرائیل کنار باشد به لحاظ اینکه این کشورها با امریکا هم پیمانی دارند، فضای مدیریت برای امریکاییها بهتر است، تا زمانی که اسرائیل بخواهد دخالتی در این مسئله کند. این فضای امریکاییها است کما اینکه این حرف را معاون رئیس جمهور امریکا مطرح کرد در این یکی دو روز پیش گفت که ضرر اسرائیلیها برای ما بیشتر از نفع شان است، لذا ترامپ گفته است که شما از این مسئله برکنار باشید، این خبر امریکاییها است. خبر اسرائیلیها این است که ما درحالی که درگیر پرونده حزب الله در لبنان هستیم.
نمیتوانیم وارد درگیری با ایران شویم و باید ما در یک فضای خارج از درگیری، چون به محض اینکه اسرائیلیها بخواهند به درگیری با ایران بپیوندند، به همین نسبت فشار جمهوری اسلامی روی اسرائیل افزایش پیدا میکند و برای حزب الله یک تنفس ایجاد میشود و حزب الله میتواند در یک فضای بهتری وضعیت اش را اداره کند؛ لذا سیاست اسرائیلیها این است که مداخله نکنند ضمن اینکه هم اوپوزیسیون اسرائیل امثال لاپید و بنت امثال اینها و هم فضای دولت اسرائیل مبتنی بر این است که اهداف جنگ رمضان محقق نشده است و اقداماتی که ما انجام دادهایم، نتیجه لازم را دربر نداشته است. یعنی یک حالت یأسی از اینکه بتوانند با اقدام نظامی اهدافی را محقق کنند در اینها دیده میشود؛ بنابراین به نظر نمیآید که فضای اسرائیلیها هم مثل فضای امریکاییها که فضای ابهام است، فضای روشنی برای مشارکت در این مسئله باشد.
سؤال: دو نکته اینکه هم در پیام سخنگوی سپاه پاسداران بود و هم در صحبتهای دکتر رضایی مبنی بر اینکه ما تا یک مقطعی این فضای فرسایشی که آنها بزنند ما جواب بدهیم یا ما بزنیم آنها جواب بدهند را پیش خواهیم برد. از چند روز آینده اگر این فضا ادامه پیدا کند ما وارد یک مرحله جدیدی خواهیم شد و فضای فرسایشی را تحمل نمیکنیم. آیا راهکار ما تغییر خواهد کرد یا نه همچنان کنشی یا واکنشی نسبت به اقدامات آن طرف پاسخ خواهیم داد؟
زارعی: اینجا دو مسئله کنار هم است. یک مسئله اینکه ما چه کنیم، طبیعتاً ما شرایط فعلی را تحمل نمیکنیم. اما مهمتر از این، امریکاییها نمیتوانند این فضا را ادامه بدهند، چون فضای الان برای آنها فضای بسیار پرآسیبی است. الان تمام پایگاههای امریکا میخورد، پایگاههایی که حتی برکنار بودهاند. امروز پایگاه سلطان حسین خورده است، نه در جنگ قبلی بوده است و نه در جنگ فعلی بوده است و نه در آتش بس مورد حمله قرار نگرفته است. یا این اخطاری که پریروز قرارگاه خاتم داد که چنانچه امریکاییها زیرساختهای مدنی ما را بزنند ما به ابوظی و دبی حمله میکنیم، اینها بیان کننده این است که شرایط امریکاییها شرایط سختی است. به نظر من اینها نمیتوانند این فضا را برای مدتی طولانی ادامه بدهند، این فضا شکننده است، این فضا فشار روی کشورهای عربی و اروپا و روی اقتصادی جهانی است. این فشارها بیش از آنکه ما را متأثر کند، اطراف ما و محیط بین الملل را متأثر کرده است. دلیل آن هم این است که ما در خانه خودمان نشستهایم، به ما حمله کنند جواب میدهیم، توان جواب را هم داریم، قرار نیست ما فرار کنیم و جایی برویم.
سؤال: فاز ما ممکن است عوض شود؟
زارعی: اگر چنانچه اینها بخواهند ادامه بدهند ما برگههای جدید را روی میز میگذاریم. کما اینکه در همین چند روزه گزارشهایی حتی رسانههای اروپایی مطرح کردند این بود که موشکهای جدیدی از سوی ایران دارد شلیک میشود، با سرعت و برد بیشتر و با سر جنگی سنگین تر. اینها نشان دهنده این است که ما میتوانیم فضا را تغییر بدهیم منتها وقتی شرایط به گونهای است که امریکاییها خودبخود دچار بن بست میشوند ما عجله نداریم، ما در یک فضای آرامی تصمیمهای خودمان را میگیریم. در کشور نگاه کنید هیچ هیجانی وجود ندارد، هیچ فشاری روی دستگاههای نظامی ایران وجود ندارد که کسانی بخواهند فشار بیاورند که این کار را بکنید آن کار را نکنید. نه از سمت مردم، نه از سمت دولت، نه از سمت تجهیزاتی که باید شلیک شود، شرایط خیلی عادی جلو میرود و این فشاری برای ما نیست. اما برای کشورهای عربی خیلی فشار سنگین است. کویتیها در این چند روزه ۲۵ درصد از آب شیرین کن هایشان را از دست دادهاند، چهار روز دیگر اگر بخواهد جنگ ادامه پیدا کند این ۲۵ درصد ۱۰۰ درصد میشود، کل کویت در تاریکی فرو میرود. همین وضعیت در سعودی و امارات و جاهای دیگر پیش میآید؛ بنابراین آنها ظرفیت پذیرش و تاب آوری شان خیلی کمتر ما است، تازه ما به دلیل اینکه موضع ما حق است و داریم از تنگه هرمز و آب و خاک خودمان دفاع میکنیم، ما طبیعتاً بهتر میتوانیم مقاومت کنیم.